Akropolis Ažena Grikkland,
Greece Flag

.
AKROPOLIS
AŽENA - GRIKKLAND

.

.

Utanrķkisrnt.

 

Į Periklesartķmanum, fyrir rśmum 2300 įrum, sköpušu Grikkir fegurstu hof og styttur gamla heimsins śr hvķtum marmara.  Perlur žessara listaverka stóšu į Akropolishęšinni ķ hjarta Aženuborgar.  Žessi hęš er ķlöng og lķkist einna helzt stórum fótpalli styttu.  Hśn rķs bratt upp śr borginni, er flöt aš ofan og žeskur tęplega žrjį hektara.  Marmarinn var sóttur til Pentelikusfjalls, 16 km noršaustar.  Fyrstu ķbśar Aženu (u.ž.b. 2000 f.Kr.) vķggirtu borgina og fyrstu konungar žeirra réšu rķkjum.  Fyrir rśmum 2500 įrum var fariš aš reisa musteri gyšjunnar.  Ašeins 90 įrum sķšar, žegar Lacedaemonar unnu borgina, eyddu žeir öllum hķbżlum Aženinga en stóšu steini lostnir fyrir framan glęsileg mannvirkin į Akropolis og létu žau ķ friši.

Įriš 480 f.Kr. eyšilögšu Persar listaverkin į Akropolis og drįpu verjendurna en Žemistokles og Sķmon ruddu rśstirnar og endurbyggšu varnarmśrana innan 13 įra.  Įriš 447 f.Kr. réši öldungurinn Perikles myndhöggvarann Fķdias til aš stjórna enduruppbyggingu Akroposis.  Nokkrum įrum įšur hafši Fķdias reist stóra bronsstyttu af Aženu Promachos į hęšinni. og įriš 447 f.Kr. hóf hann byggingu Aženuhofsins.  Žetta dórķska musteri, Parženon (Meyjahofiš), var opnaš įriš 438 f.Kr.  Žaš var 70 m langt, 31 m breitt og 20 m hįtt.  Į vesturgafli voru styttur af Aženu og Póseidon.  Ytri hlišin var skreytt 92 veggmyndum.  Mešfram sślnagöngunum innanveršum var loftrönd all um kring 12 m ofan žeirra, 160 m löng og 1 m į breidd.  Žar eru lįgmyndir af 350 mannverum og 125 hestum.  Žessi hersing er tįkn um panažensku skrśšgönguna, sem flutti Aženu nżja yfirhöfn į hverju įri.  Inni ķ hofinu var 12 m hį fķlabeinsstytta af Aženu Partenos.  Fatnašurinn var śr gulli.  Ķ hęgri hendi hélt hśn į gyšju sigursins, Nķke, og hin vinstri hvķldi į stórum skildi.  Į įrabilinu 437-432 f.Kr. var hiš mikilfenglega Propyleuhliš byggt į vesturenda Akropolishęšar.  Hof Aženu Nķke var fullbśiš įriš 410 f.Kr.  Erechteum, byggt 421-407 f.Kr., var reist til heišurs Erechteusar, fóstursonar Aženu og konungs borgarinnar.  Sex marmarastyttur, 2 m hįar, stóšu ķ fordyri žess, „Fordyri meyjanna”.  Į 5. öld e.Kr. höfšu Bżsantķnumenn flutt styttur Aženu Promachos og Aženu Partenos til Konstantķnopel og breytt Parženon ķ kristna kirkju.  Tķu öldum sķšar breyttu Tyrkir žvķ ķ mosku.  Įriš 1687 réšust Feneyingar į Tyrkina, sem höfšu pśšurgeymslu ķ hofinu.  Fallbyssukśla hęfši hofiš og allt sprakk ķ loft upp.  Žakiš, veggir og 16 sślur lįgu ķ haugum og 300 manns fórust.

Įriš 1801 fékk Lord Elgin, sendiherra Breta ķ Tyrklandi, leyfi til aš fjarlęgja nokkrar steinblokkir meš įletrunum og mannamyndum.  Hann fjarlęgši ķ rauninni alla loftröndina, fordyriš, styttur og lįgmyndir.  Hann tók lķka loftrönd śr Ažena Nķke hofinu, sem Tyrkir höfšu brotiš nišur 1687.  Śr Erechteum tók hann marmarastyttu og sślu śr eystra fordyrinu.  Įriš 1816 voru žessir illa fengnu gripir fluttir ķ Brezka safniš ķ London.

Žegar Grikkir losnušu undan yfirrįšum Tyrkja įriš 1829 var hafizt handa viš endurreisn śr rśstum Akropolis.  Ažena Nķke hofiš var endurbyggt 1835 -36.  Akropolissafniš (1878) var byggt noršan Parženon.  Į 20. öldinni lét American School of Classical Studies endurbyggja hluta af Erechteum, sem strķš og vešur höfšu lagt ķ rśstir.  Propylea, sem var bśiš aš vera ķ rśstum sķšan 1645, er aš hluta endurreist.  Nokkrar fallnar sślur voru endurreistar ķ Parženon, en žaš er samt enn žį žaklaust og tómt.  Žaš skemmdist enn frekar ķ sķšari heimsstyrjöldinni.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM