Angˇla menning,
Flag of Angola


ANGËLA
MENNING

.

.

UtanrÝkisrnt.

 

Menning Angˇla er eins og ra­mynd aragr˙a mj÷g sta­bundinna hluta en almennan uppruna hennar mß ■ˇ rekja til hef­a bantu-manna Ý Mi­-AfrÝku lÝkt og Ý nßgrannarÝkjunum.  Angˇlska ■jˇ­in rekur rŠtur sÝnar a­allega Ý mˇ­urŠtt og Šttartengsl og fj÷lskyldur eru mikilvŠgar fÚlagslegar einingar.  VÝ­a vottar fˇlk g÷mlum konungs- og h÷f­ingjaŠttum hollustu sÝna, ■ˇtt ■Šr hafi ekki veri­ virkar ß stjˇrnmßlasvi­inu um langan aldur og sÚu vÝ­a utan ramma stjˇrnmßlasvi­s n˙tÝmans.  Enn ■ß er talsvert um ■rŠlahald a­ hŠtti fornřlendumanna, sem nřlenduyfirv÷ld voru ekki a­ flřta sÚr a­ afnema.  Fj÷lkvŠni, forfe­radřrkun og galdrar eru vÝ­a daglegt brau­, jafnvel me­al ■eirra, sem hafa sn˙izt til kristni.

Timbur, leir, kopar, sef, fÝlabein, skeljar og mannslÝkaminn eru a­altjßningarform skrautlistar.  TrÚstyttur chokwe-fˇlksins, fÝlabeins˙tskur­ur cabinda-fˇlksins og hßrb˙na­ur nyaneka- og nkhumbi-fˇlksins eru vÝ­frŠgar.  Tˇnlist og dans eru ■ungami­jan Ý menningarlÝfinu.  Trommur eru a­alhljˇ­fŠri­.  Munnleg s÷guarfleif­ er rÝk og fj÷lbreytt.  Reynt hefur veri­ a­ var­veita ■essa s÷gulegu arfleif­ utan opinberra menningarstofnana en ˇrei­a Ý stjˇrnmßlum og spilling eftir 1975 leiddi til gl÷tunar fj÷lda ■jˇ­legra safna.

Hef­bundinn menning hefur or­i­ fyrir miklum vestrŠnum ßhrifum, sem vir­ast rÝkjandi Ý borgum landsins.  ┴ 19. ÷ld kom fram ß sjˇnarsvi­i­ kraftmikill hˇpur mennta­ra kreˇla Ý lÝkingu vi­ ■rˇunina Ý Sierra Leone, sem skrifa­i Ý bl÷­, s÷gubŠkur, skßlds÷gur og ljˇ­ ß port˙g÷lsku.  HŠgri einrŠ­isstjˇrnin Ý Port˙gal reyndi a­ stemma stigu vi­ starfsemi ■essa ritgla­a fˇlks en ■a­ hÚlt starfseminni ßfram Ý felum eftir 1926.  Lei­togi MPLA, Agostinho Neto (1922-79), var kunnur fyrir ljˇ­ sÝn Ý ÷llum port˙galskmŠlandi l÷ndum.  Stjˇrn MPLA vi­haf­i stranga ritsko­un og afrek hinna opinberu samtaka rith÷funda, sem stjˇrnin styrkti, ollu vonbrig­um.  Ritsko­un reyndis erfi­ari, ■egar rÝkissjˇnvarpi­ tˇk til starfa og kvikmyndai­na­ur hˇfst Ý landinu.  Metna­arfull ߊtlun um eflingu safna, bˇka- og skjalasafna var­ a­ engu.  Ůvert ß mˇti var fj÷ldi safna, sem ■rˇu­ust ß nřlendutÝmanum, ey­ilag­ur, dreift e­a ger­ur ˇa­gengilegur fyrir almenning.

Knattspyrna gnŠfir yfir allar a­rar Ý■rˇttagreinar.  Nokkrir Angˇlar hafa nß­ langt ß knattspyrnubrautinni og leika helzt me­ li­um Ý Port˙gal e­a ÷­rum l÷ndum Evrˇpu, ■ar sem afkoma ■eirra er betri en heima.

 TIL BAKA           Fer­aheimur - Gar­astrŠti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir                  HEIM