Amboseli Tsavo žjóšgaršar Kenja,


AMBOSELI og TSAVO
ŽJÓŠGARŠAR KENJA
.

.

Utanrķkisrnt.

Booking.com

Mt. KilimanjaroAmboseližjóšgaršurinn er ķmynd Kenja fyrir flesta feršamenn, sem koma til aš skoša ljón, fķla, hlébarša og önnur villt dżr meš Kilimanjarofjall ķ bakgrunni.  Bezti tķmi dagsins til aš upplifa žessa ķmynd er um og skömmu eftir dagrenningu.  Žį eru dżrin į fótum og fjalliš blasir viš ķ klukkustund įšur en skżin hylja sżn.  Žaš er lķka heillandi aš vera į feršinni rétt fyrir og um sólarlag, žegar umhverfiš tekur į sig ęvintżralegan og óraunverulegan blę.

Žaš er hęgt aš fara ķ dagsferšir til Amboseli frį Nęróbķ, u.ž.b. 480 km leiš fram og til baka į tiltölulega góšum vegum og slóšum.  Engu aš sķšur er miklu skynsamlegra og įhugaveršara aš dvelja um nótt ķ garšinum og fara lķka um Tsavožjóšgaršinn įleišis til strandar.

Frį Nęróbķ er ekiš um Uhuružjóšveginn aš Mombasavegi, žar sem er vikiš til hęgri viš flugvöllinn og ekiš ķ įttina aš hvķtum rykmekki viš Athiįna frį sementsverksmišju, sem stendur žar.  Athiįin var nefnd eftir žjóšsagnakenndum ęttflokki dvergbśskmanna.  Žašan er sveigt til sušurs ķ įttina aš landamęrum Tansanķu į slitlögšum vegi um žurr svęši til il-Kaputiei, žar sem maasaięttflokkur bżr.  Įętlanir voru uppi um skiptingu žessa landsvęšis milli massaihiršingja, sem įttu aš framleiša nautakjöt en žęr hafa ekki gengiš eftir.  Massai-menn eru fastheldnir į fornar venjur og óstżrilįtir, žannig aš žetta land er enn žį almenningur, sem er nżttur sem beitiland allt aš Ngonghęšum og Nęróbķžjóšgaršinum.

Žjóšvegurinn frį Athi um Isenya trśbošsstöšina og minjagripaverkssmišjuna til bęjarins Kajiado er u.ž.b. 48 km langur.  Kajiado er stjórnsetur Sušur-Maasai-lands, žótt maasaimenn taki minna mark į žeirri stjórn en öldungum sķnum, en-kiguena.  Aš öšri leyti er Kajiado verzlunarbęr og um hann fara lestir frį Magadivatni meš salt og natrķum til Nęróbķ.  Utan Kajiado er landslag hęšótt į 58 km löngu svęši aš landamęrabęnum Namanga viš rętur žverhnķpts kletts, OiDainyo Orok (Svartafjalls).  Oršiš orok žżšur svartur og stendur fyrir hina góšu hliš eins guša maasaimanna, Enkai, sem hefur tvęr įsjónur.  Žegar honum er misbošiš kemur rauša hlišin ķ ljós.

Hin tżnda ęttkvķsl Ķsraels?  Fjalliš eša kletturinn er heilagur og einn töframanna laibonmanna er grafinn einhvers stašar uppi į honum.  Į leiši hans er varša, sem fęr į sig geislabaug, žegar fyrstu sólargeislar dagsins skķna į hana.  Žetta fyrirbrigši er tališ tįkn um, aš maasaimenn séu afkomendur hinnar tżndu ęttkvķslar Ķsraela.  Hvaš, sem um žį mį segja, eru žeir ķ svipašri ašstöšu og amerķsku indķįnarnir eftir įriš 1862.  Annašhvort verša žeir aš setjast aš į verndarsvęšum, sem gera žeim tępast kleift aš sjį sér farborša, eša žvo af sér raušu mįlninguna, raka sig og verša hluti af deiglu hinna mörgu kynžįtta.  Žessum kostum verša maasaimenn aš velta fyrir sér, žegar žeir sjį fyrrum strķšsmenn sķna reyna aš pranga perlufestum og stuttum sveršum (simi) inn į feršamenn viš Namangaįrhóteliš.

Į žessum slóšum er Tansanķa ašeins steinsnar ķ burtu, rétt um 3 km leiš en leišin inn ķ žjóšgaršinn liggur til vinstri frį landamęrastöšinni.  Žašan eru u.ž.b. 80 km aš mišju hans viš Ol Tukai og leišin liggur um grasi vaxnar kalksléttur.  Nįttśruvķsindamenn segja svęšiš viškvęmt og akstur utan vega og slóša er stranglega bannašur.  Engu aš sķšur eru hjólför śti um allt, lķkt og vķša į hįlendi Ķslands.  Leišin liggur aš Amboselivatni, sem er ekkert annaš er žurr vatnsbotn eša nokkrir pollar um regntķmann.  Žegar hreyfir vind myndast oft ryk- og saltskż og oft viršist vatniš vera stórt og mikiš ķ tķbrįnni ķ fjarska.

Žegar žessum sjónhverfingum lżkur ķ grennd viš Ol Tukai, veršur Kilimanjarofjall rķkjandi į sjóndeildarhringn-um.  Leysingavatniš frį snęvi žöktum tindi žess seitlar ķ gegnum hraunin og birtist aftur ķ lindum og mżrum ķ mišjum žjóšgaršinum, žar sem eyšimörkin veršur skyndilega gręn.  Žar vaxa pįlmar, gulberktar akasķur og safarķkt gras, sem lašar til sķn grasbķta vķša aš.  Stjórn landsins og Bandarķska dżrafręšifélagiš hröktu maasaimenn frį mišju žessa svęšis fyrir skömmu.  Įętlanir um aš pumpa vatni frį svęšinu śt fyrir žjóšgaršinn męttu mikilli mótspyrnu.  Žį var žjóšgaršurinn, sem var oršinn aš bannsvęši fyrir bśsetu maasaimanna, minnkašur ķ 392 km².

Svęšiš ķ kringum Ol tukai er mjög žéttsetiš villidżrum og tępast hęgt aš komast hjį aš sjį fjölda tegunda og rįndżrin meš brįš ķ safariferšum.  Žarna reika stórar hjaršir af fķlum og nokkrir nashyrningar halda sig oft nęrri akasķuskógunum viš lindirnar.  Žeim fękkaš verulega, žegar maasaimenn fóru hamförum ķ mótmęlaskyni viš brottvķsunina śr garšinum og drįpu fjölda žeirra meš spjótum sķnum.  Veišižjófar hafa lķka höggviš skarš ķ stofninn til aš safna hornum, sem eru seld til Kķna, žar sem žau eru mulin ķ duft og seld sem mešul viš getuleysi og til aš draga śr sótthita.  Buffalóar eru ķ kringum mżrarnar eins og hvķtir nautgripir meš nautaspętur į baki og egretfugla allt um kring.  Tvęr tegundir kjötętna, jaršślfar og villihundar, eru mjög styggar og sjįst sjaldan.

Gammar og vefarar.  Kvikmyndin „Žar sem engir gammar fljśga” var tekin ķ Amboseli, žrįtt fyrir tilvist sex tegunda gamma, sem svķfa vęngjum žöndum ķ hitauppstreyminu.  Alls bśa 240 tegundir fugla ķ garšinum, ž.į.m. hinir skrautlegu kóngaveišarar og tavega gullvefarar, sem finnast ekki annars stašar ķ landinu.

Flestar tegundir stórra villidżra eru ķ nįnd viš mżrarnar ķ Enkongo Narok, žar sem ķskalt vatn sprettur upp um sprungur ķ svörtu hrauninu, og į leišinni upp į Observation Hill (Śtsżnishęš) hlaupa oft fķlar, ęršir af maurum, sem hafa skrišiš upp ķ rana žeirra, į undan farartękjunum.  Ofan af hęšinni er allgott aš koma auga į ljón ķ nįnasta umhverfi į sléttunni fyrir nešan.

Žaš er aušvelt aš fį gistingu ķ Amboseli, ef pantaš er fyrirfram.  Žar voru viš sķšustu talningu tvö góš mótel į Ol Kukai svęšinu auk ódżrari gistimöguleika.  Viš eystra Kimanahlišiš er lķka gott mótel og enn žį eitt viš Loitokitok-Emaliveginn, 40 km frį garšinum.

Vestur-Tsavo.  Žessi safariferš liggur um Kimanažorpiš (130 km frį Nęróbķ) į moldarvegum beint aš mišju žjóšgaršsins ķ Kilaguni.  Hin gręnu og öldóttu Chyulufjöll sjįst fyrst ķ fjarska į vinstri hönd og koma sķfellt nęr.  Žau eru mešal yngstu jaršmyndana ķ landinu, e.t.v. ekki nema nokkurra alda gamlar, og einn toppanna, Shaitaini (ķsl: satan), er svartur af gjalli.  Fjallshryggurinn er u.ž.b. 80 km langur, allt aš 7 km breišur og 2.200 metra hįr.  Žaš er geysivķšsżnt žašan yfir Tsavožjóšgaršinn, en leišin um fjöllin er sjaldan notuš vegna hęttanna, sem skapast, žegar skyggni minnkar ķ skżjum og mistri.

Ofan śr fjöllunum streyma nešanjaršarįr, sem koma upp ķ garšinum sem tęrar lindir ķ Mzima rétt sunnan Kilaguni.  Žar spretta upp 20 til 20 milljónir lķtra af vatni į klukkustund.  Hluti vatnsins er leiddur ķ pķpum til Mombasa undir eigin žrżstingi en flóšhestar og önnur vatnadżr njóta žess aš svamla um ķ žessum nįttśrulegu žrżstipottum.  Žaš er hęgt aš virša dżrin fyrir sér frį śtsżnispalli og bökkum lindanna eša śr nešanjaršarbyrgi ķ gegnum rśšur.  Dżrin ķ nįgrenninu nota žetta góša vatnsból óspart og ķ skóglendinu umhverfis er aragrśi af öpum og fuglum.  Vestur-Tsavo er aš öšru leyti hįlfgert žurrkasvęši, erfitt yfirferšar og villt meš sléttlendi og hįum hęšum og klettum śr granķti, sem lķta śt eins og grafsteinar ķ fjarska.

Fjallgaršurinn Ngulias er ķ noršurhluta žjóšgaršsins og fólk helzt stóru villidżrin ķ grennd viš hann.  Hęst rķsa fjöllin 1800 m yfir sjó og gljśfurbarmar Tsavoįrinnar eru sums stašar allt aš 600 m hįir.  Ķ įrslok hvers įrs fljśga milljónir fugla śt śr nęturmistri fjallanna.  Žetta eru farfuglar frį noršurslóšum Evrópu og rśmlega 40 tegundir hafa veriš greindar.  Tugir žśsunda žeirra hafa veriš veidd ķ net og merkt og margir merktir fuglar hafa fundizt viš Eystrasalt (viš Pétursborg ķ Rśsslandi).

Flestar spendżrategundir Kenja, 60 talsins, 400 fuglategundir og skrišdżrin, ž.į.m. mónitórešlan, sem er lķk ķgvanaešlunni, eru ķ žjóšgaršinum.  Fķlastofninn hefur stękkaš og er oršinn rśmlega 8000 dżr og flóšhestarnir eru aš nį sér į strik eftir mikinn veišižjófnaš upp śr 1970 og eru oršnir rśmlega 100 talsins.  Mešal sjaldgęfra dżra eru raušbrśna caracalgaupan meš svörtu, oddhvössu eyrun, hvķtblettótta kśdśantķlópan og raušbrśnu Hunterantķlópan meš gula bletti į lęrum og löng horn meš aftursveigšum endum.  Hunterantķlópurnar voru fluttar til austurhluta žjóšgaršsins fyrir nokkrum įrum frį svęšinu ķ kringum Tanaįna, žar sem žęr voru ķ śtrżmingarhęttu.  Einhvers stašar ķ austur- eša vesturhlutum garšsins eru Grevysebrahestar meš kringlótt eyru.  Žeir voru fluttir frį Samburu, žar sem žeir voru ķ hęttu vegna veišižjófnašar, žrįtt fyrir hrakspįr dżrafręšinga, sem töldu aš žeir gętu ekki žrifist utan sķns nįttśrulega umhverfis.

Villidżrin eru aš öšru leyti vķtt og breitt um žjóšgaršinn, en stundum er erfitt aš koma auga į žau ķ skóg- og kjarrlendi eša ķ klettóttu og giljóttu landslagi eša sandöldum.  Vķša eru vatnsból og stašir, žar sem dżrin koma til aš sleikja salt, flóšlżstir į nóttunni til aš aušveldara sé aš sjį dżrin, s.s. viš mótelin ķ Kilaguni og Ngulia.

Flestir feršamenn ķ safariferšum um žjóšgaršinn eru bśnir aš fį nóg, žegar hér er komiš sögu, og halda beinustu leiš til Mombasa til aš slappa af į ströndinni.  Hinir hressari halda įfram inn ķ austurhluta garšsins, sem er stęrri og hefur aš mestum hluta veriš lokašur allri umferš um įrabil.  Įstęšurnar fyrir lokuninni hafa veriš tilgreindar sem vatnsskortur, sem gęti veriš hęttulegur feršamönnum, og naušsyn žess aš halda svęšinu ósnortnu ķ vķsindalegum tingangi.

Rekstur žjóšgaršsins gekk vel fram undir mišjan sjöunda įratuginn, žegar miklir žurrkar og veišižjófnašur ķ noršvesturhluta landsins rak stórar fķlhjaršir inn ķ hann.  Fķlarnir lögšust į trjįgróšurinn og skildu eftir svišna jörš.  Žį hófst haršvķtug deila milli David Sheldrick, sem hafši veriš žjóšgaršsstjóri ķ 25 įr, og hóps umhverfisfręšinga.  David Sheldrick var skipaš aš grisja dżrahjarširnar til aš nį nįttśrulegu jafnvęgi į nż.  Róttęklingar vildu beita vķsindalegum ašferšum viš tafarlausa slįtrun umframdżra til aš bjarga umhverfinu.  Ašeins fįir fķlar voru felldir en žurrkurinn og veišižjófnašurinn komu jafnvęginu į.  Umhverfisfręšingarnir fóru heim til sķn og David dó af sorg.  Rķkt fólk ķ Nęróbķ makaši krókinn af dżraveišunum ķ Tsavo og garšurinn var eins og valköstur į eftir um mišjan įttunda įratuginn.  Nįttśra garšsins hefur jafnaš sig aš nokkru leyti en vķša ber hann enn žį merki ógnaraldarinnar, einkum ķ sušur- og austurhlutunum.

Arubastķflan og Mudandaklettur.  Enn žį eru tvö eša žrjś svęši ķ Austur-Tsavo, sem eru žess virši aš skoša ķ safariferšum.  Eitt žeirra er į Arubastķflusvęšinu, sem er ķ hinni geysiheitu Tarueyšimörk.  Stķflunni var ętlaš aš safna įrstķšabundnu vatni śr Voiįnni į 85 hektara svęši.  Įin er ķ raun ašeins lękur nema śrkoma sé óvenjumikil.  Hśn sķgur oftast nišur ķ jaršveginn og hverfur įšur en hśn stemmir aš ósi viš Kilifi.  Stķflan veldur ekki stórum bśsifjum af žeim sökum og myndar eina vatnsbóliš fyrir dżrin, sem lifa į svęšinu.  Stundum žornar žaš jafnvel upp eins og geršist 1961.

Annaš safarisvęši er viš Mudandaklett (granķt) fyrir noršan Aruba.  Viš klettinn er įrstķšabundiš vatnsból, sem dregur til sķn żmsar dżrategundir.  Stundum eru stór rįndżr ķ felum ķ kjarrinu viš vatnsbóliš og bķša eftir brįš.  Žaš er gott aš sjį til žeirra af pöllum, sem nį hįlfa leiš upp eftir klettinum.

Žrišja svęšiš er viš Galanaįna.  Leišin aš henni liggur um afganginn af fallegu skóglendi meš aragrśa af fuglum en fįum stórum villidżrum yfir hįdaginn.  Žau eiga žar leiš um snemma į morgnana og kvöldin til aš svala žorstanum ķ vatnsbólinu.  Flóšhestar og krókódķlar halda sig ķ svölu vatninu į daginn, žannig aš feršamenn eru ekki ķ mikilli hęttu, žótt žeir fari śt śr bķlunum.  Flóšhestarnir fara į beit į kvöldin og hver sem hęttir sér milli žeirra og vatnsins eru ķ brįšri lķfshęttu.  Mišleišis ķ safariferšinni er stanzaš viš Lugardfossana, sem voru skķršir ķ höfuš fyrsta varakonsśls Breta.  Hann kom til Galana til aš taka viš stjórninni ķ Śganda og jafna sig af įstarsorg.

Fyrir nešan fossana er Krókódķlapollur.  Stundum eru žessi stóru skrišdżr ekki žar sem žau eiga aš vera og bśist er viš žeim.  Į Yattasléttunni, sem sést frį fossunum ķ fjarska, er einhver lengsta hraunbreiša heims, 300 km frį Sobo ķ sušausturhluta Tsavo žjóšgaršsins og hér um bil alla leiš til Nęróbķ.  Frį fossunum er hęgt aš halda įfram nišur meš Galanaįnni, austur aš Salahlišinu (105 km), žar sem Krókódķlamóteliš meš fullri žjónustu bżšur nęturstaš.  Sé haldiš įfram eftir 130 km löngum, sendnum og stundum erfišum vegi er komiš til Malindi.  Žaš eru fleiri gistimöguleikar ķ garšinum, s.s. viš Voihlišiš, ķ Aruba, ķ Mtito Andei mótelinu og ķ Tsavo Safari Camp.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM