Alaska umhverfisslys nįttśruhamfarir Bandarķkin,
Flag of United States


ALASKA
NĮTTŚRUHAMFARIR - UMHVERFISSLYS
.

.

Utanrķkisrnt.

Booking.com

Hinn 27. marz 1964 reiš stęrsti jaršskjįlfti, sem hefur veriš męldur ķ N.-Amerķku, yfir Sušur-Alaska.  Rśmlega 100 manns fórust og eignatjón nam 500 milljónum dollara.  Hluti višskiptamišju Anchorage lagšist ķ rśst og miklar skemmdir uršu umhverfis hennar.  Jaršskjįlftinn męldist 9,4 R.

Mesta olķuslys veraldar varš, žegar risaolķuskipiš Exxon Valdez strandaši fyrir ströndum Alaska įriš 1989 og śr žvķ lįku tęplega
42 žśsund tonn af hrįolķu
śt ķ Prince Williamssundiš.  Olķan olli miklum fugladauša og mengun votlendis og strandar og fiskveišar tók af į stóru svęši um įrabil.  Herskari sjįlfbošališa kom til hjįlpar en skašinn var skešur.  Reynt var aš fjarlęgja eins mikiš af olķunni og hęgt var og jafnvel Rśssar lįnušu sérbśiš skip til žeirra verka.

Af vefnum americanscientific.com 19. des. 2003:
Hinn 24. marz 1989 strandaši risaolķuskipiš Exxon Valdez ķ noršanveršu Prins-Vilhjįmssundi og śr žvķ lįku 42 miljónir lķtra af hrįolķu, sem mengušu 1990 km strandlengju.  Ķ upphafi žessa mesta nįttśruslyss sögunnar drįpust 2000 sęotrar, 302 landselir og u.ž.b. 250 žśsund fuglar.  Nśna (19. des. 2003) gętir enn žį mengunar og hśn viršist ętla aš verša mun afdrifarķkari en upphaflega var įętlaš.

Charles H. Peterson viš Chapel Hill hįskólann ķ Noršur-Karólķnu og samstarfsfólk hans söfnušu og greindu fjölda skżrslna um athuganir į afleišingum olķumengunarinnar.  Nišurstöšurnar sżna, aš vķša hefur olķan ekki eyšzt į žessum rśmlega 14 įrum, heldur mengaš gróf djśpsetlög strandlengjunnar, žar sem öldugangur getur ekki blandaš hana sjó og örverur og  ljós komast ekki aš henni.  Žessi nešanjaršarmengun hefur m.a. valdiš stöšugum afföllum laxastofna ķ įm, žar sem hrogn komas ķ snertingu viš mengunina.  Stór sjįvardżr og endur hafa oršiš fyrir įhrifum vegna mengašrar fęšu.  Rannsóknarhópurinn įętlar aš įhrifa žessarar mengunar muni gęta a.m.k. nęstu žrjįtķu įrin (til 2033).

Žessar nišurstöšur ęttu aš verša leišarljós fyrir įhęttumat mikilla olķuslysa og višbragša viš žeim.  Žęr leiša m.a. ķ ljós, aš hrogn eru mjög viškvęm fyrir olķumengun, žótt ķ litlum męli sé.  Charles H. Peterson segir, aš įr hvert fari svipaš magn olķu ķ sjóinn fyrir hverja 50 miljónir ķbśa jaršarinnar.

Höfundur greinar:  Sarah Graham.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM