Illinois land og nßtt˙ra BandarÝkin,


LAND og N┴TT┌RA
ILLINOIS

.

.

UtanrÝkisrnt.

Booking.com

Heildarflatarmßl fylkisins er 150.007 ferkÝlˇmetrar (25. Ý stŠr­arr÷­ BNA).  Sambandsstjˇrnin ß 1,4% landsins.  Fylki­ er nokkurn veginn ferhyrnt Ý laginu, 610 km frß nor­ri til su­urs og 340 km frß austri til vesturs.  HŠ­ yfir sjˇ er frß 85 m vi­ ßrmˇt Ohio- og Mississippi-fljˇta til 376 m ß Charles-hŠ­ Ý nor­vesturhlutanum.  Me­alhŠ­ yfir sjˇ er ■vÝ nßlŠgt 183 m.  Hluti Michigan-vatns (3.950 ferkÝlˇmetrar) er Ý Illinois.
Illinois er skipt Ý fimm landfrŠ­ilegar einingar:

HŠ­ˇtt Driftless-svŠ­i­ Ý nor­vesturhorninu.  SlÚttujar­vegurinn er lÝti­ eitt Ýs˙r og nokku­ frjˇsamur.  Austurlßglendi­ vi­ V÷tnin miklu er Ý nor­austurhluta landsins.  Ůar eru vÝ­a tjarnir og mřrlendi og jar­vegurinn frjˇsamur.  StŠrsta svŠ­i­, aurslÚtturnar, nŠr yfir mestan hluta landsins.  Ůa­ mynda­ist a­allega, ■egar ■a­ var huli­ Illinois-j÷kli fyrir u.■.b. 150.000 ßrum.  Jar­vegurinn er lÝkur slÚttujar­veginum en er leirblanda­ri.  Ůarna er mj÷g gott rŠktarland.  Sunnan aurslÚttunnar er lŠgri innlandshßslÚttan, sem var j÷kullaus, me­ hlÝ­abr÷ttum d÷lum og leirjar­vegi.  Fimmta svŠ­i­ allrasy­st, er nyrzti hluti MexÝkˇflˇaslÚttunnar, sem er stundum k÷llu­ Litla-Egyptaland vegna ■ess, a­ h˙n lÝkist ˇshˇlmum NÝlar.  Ůetta eru a­ mestu flŠ­iengjar, sem afmarkast af hŠrra liggjandi og skřrum br˙num.  Ůarna er mřrlent og jar­vegurinn rau­- og gulleitur og blanda­ur sandi og leir.

Vatnasvi­ ■verßa Mississippi-fljˇtsins, sem mynda vesturlandamŠri landsins, teygjast yfir r˙mlega tvo ■ri­junga landsins.  Helztu ■verßrnar eru Illinois, Rock, Kaskaskia, Big Muddy og Wabash.  Hin sÝ­astnefnda myndar hluta austurlandamŠranna ß­ur en h˙n nŠr ßrmˇtunum vi­ Ohio-ßna, sem myndar su­urlandamŠrin a­ Mississippi-fljˇti.  Illinois-skur­urinn tengir Michigan-vatn og Mississippi-fljˇti­.  Hann liggur um Chicago-, Des Plaines- og Illinois-ßrnar me­ tengiskur­um, s.s. Sanitary og Ship Canal.

A­ Michigan-vatni frßt÷ldu er ekki m÷rg stˇr st÷­uv÷tn a­ finna.  Nokkur stˇr, mannger­ lˇn eins og Carlyle-, Crab Orchard-, og Shelbyville-lˇn.  Vi­ nßtt˙rulegu v÷tnin Chain oĺLakes Ý nor­austurhluta landsins eru vinsŠlir sumardvalarsta­ir.

Loftslag.  ┴rstÝ­abundin ve­rabrig­i eru talsver­ og umhleypingar vegna skorts ß fj÷llum til a­ hafa hemil ß alls konar loftm÷ssum.  VÝ­ast er rakt meginlandsloftslag me­ l÷ngum sumrum og k÷ldum vetrum.  Frostlausi rŠktunartÝminn er 120-180 dagar ß ßri.  Allrasy­st rÝkir rakt og ja­artrˇpÝskt loftslag me­ 180-240 frostlausum d÷gum.  Me­alßrshiti Ý Chicago Ý nor­austurhlutanum er 9,4░C, Ý Springfield Ý mi­hlutanum 11,5░C og Ý Cairo Ý su­urhlutanum 15░C.  LŠgsta skrß­a hitastig er -37,2░C (1930 ß Carroll-fjalli) og hi­ hŠsta 47,2░C (1954 Ý Austur-St Louis).  Illinois er Ý mi­ju skřstrokkabeltinu.  Stormasamasti tÝminn er frß marz til j˙nÝ.  SkŠ­ur skřstrokkur drap 606 manns 19. marz 1925.

Flˇra og fßna.  Skˇglendi ■akti 45% landsins, ■egar fyrstu landk÷nnu­ir litu ■a­ augum ß ßttunda ßratugi 17. aldar.  Sk÷mmu fyrir aldamˇtin 2000 voru a­eins 10% eftir, einkum Ý nor­austur- og su­urhlutum landsins (eik, hikkorÝ, hlynur og mˇrberjatrÚ).  Fj÷ldi villtra blˇmplantna prř­ir landslagi­ (vorlilja, blßklukka, sver­lilja, morgunfr˙ o.fl.).

Me­al algengra villtra dřrategunda eru kanÝnur, Ýkornar, ■efdřr, moskrottur, minkur, refur, ■vottabj÷rn og dßdřr.  Stˇrir hˇpar kanadagŠsa hafa vetursetu vi­ st÷­uv÷tn Ý nor­urhluta landsins og skallaernir eru me­fram Mississippi-fljˇti og Illinois-ßnni ß veturna.  Einnig er a­ finna margar tegundir anda og gŠsa, akurhŠnur, orra og fasana.  ═ ferskvatni eru urri­i, karfi, gedda og bassi.

Au­lindir, framlei­sla, i­na­ur.  Helztu au­lindir Ý j÷r­u eru bik, olÝa, grjˇt, sandur og m÷l, mˇr, leir, blř, sink, gas, kopar, e­alsteinar og kÝsilg˙r (tripoli).

Gˇ­ur jar­vegur og loftslag er hentugt til b˙skapar og rŠktunar Ý landinu, sem er Ý fimmta sŠti landb˙na­arfylkja BNA.  Miki­ er rŠkta­ af sojabaunum og maÝs.  A­rar mikilvŠgar uppskerur eru hveiti, fˇ­ur, hafrar, sorghumgrjˇn, bygg, r˙gur, epli og tˇmatar.  BlˇmarŠkt er talsver­, a­allega rˇsir og gladݡlur.

 TIL BAKA     Fer­aheimur - Gar­astrŠti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM