Minnesota land og nßtt˙ra BandarÝkin,


LAND og N┴TT┌RA
MINNESOTA

.

.

UtanrÝkisrnt.

Booking.com

Heildarflatarmßl Minnesota er 225.182 ferkÝlˇmetrar (12. Ý stŠr­arr÷­ fylkja BNA).  Sambandsstjˇrnin ß 4,7% landsins.  Fylki­ er nokkurn veginn ferhyrnt og vegalengdir frß nor­ri til su­urs eru mestar 660 km og frß austri til vesturs 560 km.  HŠsti punktur er 701 m yfir sjßvarmßli ß Arnarfelli Ý nor­austurhorninu.  LŠgsti punktur er 183 m ß b÷kkum Superiors-vatns.  Me­ahŠ­in yfir sjˇ er nßlŠgt 366 m.  Strandlengjan vi­ Superior-vatn er u.■.b. 300 km l÷ng.

Fylkinu er skipt Ý fj÷gur landfrŠ­ileg svŠ­i:  Superior upplandi­, sem er framhald Kanadaflekans, lßglendi­ vestan Vatnanna miklu, j÷kulgar­aslÚtturnar og Ýslausa svŠ­i­ (Driftless Region).

MinnesotasvŠ­i­ er j÷kuln˙i­ land, enda var allt landi­ nema smßblettur su­austast huli­ j÷kli ß Ýs÷ld.  Berggrunnur upplandsins vi­ Superior-vatni­ er har­grřti, sem ve­ra­ist minna vi­ hreyfingu j÷klanna, ■annig a­ ■ar er landslag hrj˙fast Ý fylkinu.  VÝtt og breitt eru j÷kulgrafnar lŠg­ir, sem fylltust sÝ­an af vatni, ■egar Ýsaldarj÷kullinn h÷rfa­i.

Lßglendi­ vestan V÷tnin miklu er vÝ­ast flatlent og nŠr yfir mestan hluta fylkisins utan upplandsins. Nor­urhluti ■ess er ■akinn fj÷lda st÷­uvatna og mřra.  Me­fram vesturm÷rkum fylkisins eru brei­ar og flatar slÚttur, sem voru ß­ur botn stˇrs j÷kullˇns (Agassiz) og eru mj÷g frjˇsamar.  Sunnantil eru slÚtturnar betur rŠstar og nřttar Ý h÷rgul til landb˙na­ar.

Me­fram su­urlandamŠrunum eru tveir hlutar j÷kulgar­aslÚttnanna.  ═ su­vesturhlutanum nŠr fornt kvartzberg upp ˙r j÷kulsetinu.  ═ su­austurhorninu er Ýslausa svŠ­i­.  Ůverßr Mississippi hafa ve­ra­ yfirbor­ ■ess og gert ■a­ hrj˙ft og fagurt me­ snarbr÷ttum hlÝ­um og dj˙pum d÷lum.

Helztu vatnsf÷llin eru Mississippi, Minnesota, Crow Wing, St Croix, Rau­ß, Rainy, St Louis og Rock.  Fj÷ldi st÷­uvatna er r˙mlega 20.000 og ■au ■ekja r˙mlega 8% landsins.  StŠrsta vatni­, sem er allt innan fylkismarkanna, er Rau­avatn (Efra- og Ne­ra).  Ínnur stˇr v÷tn eru Skˇgavatn og Rigningarvatn, sem eru bŠ­i ß kanadÝsku landamŠrunum, og Winnibigoshish, mille Lacs, Leech og Vermilion.  Hluti Superiorvatns innan marka fylkisins er 5.700 ferkÝlˇmetrar.

Loftslagi­.  ═ Minnesota rÝkir rakt meginlandsloftslag me­ miklum dŠgur- og ßrstÝ­abundnum hitasveiflum.  Sumrin eru hlř Ý su­urhlutanum og sv÷l Ý nor­urhlutanum.  Vetur eru kaldir um allt land.  Me­alhiti j˙lÝmßna­ar er 22,2░C.  LŠgstu og hŠstu skrß­ar hitamŠlingar eru -50,6░C (1903) og 45,6░C (1936).  Fellibyljir geisa stundum ß vorin og sumrin.

Flˇra og fßna.  Skˇglendi ■ekur u.■.b. ■ri­jung fylkisins (greni, fura, ÷sp, birki, ˇ­jurt, eik og hikkorÝ).  Stˇr skˇgasvŠ­i nor­urhlutans hafa veri­ rudd og ■ar spretta upp nřjar kynslˇ­ir trjßa, runnagrˇ­ur og lßggrˇ­ur (blßber og svartber).

Dßdřr finnast vÝ­ast um fylki­ en svartbirnir, elgir og ˙lfar a­eins Ý nor­urskˇgunum.  Refir, moskrottur, bifrar, gaupur, minkur og ■vottabirnir eru vÝ­a.  Me­al algengra fiska Ý v÷tnum og ßm eru urri­i, gedda og bassi.  Va­fuglategundir eru margar.

Au­lindir, framlei­sla og i­na­ur.  ËvÝ­a annars sta­ar Ý BNA eru meiri birg­ir jßrngrřtis Ý j÷r­u.  Ínnur mikilvŠg jar­efni eru sandur, m÷l, gull, leir, hrßefni Ý sement og granÝt og kvartz Ý su­vesturhlutanum.  Landb˙na­arafur­ir standa undir 4% vergrar ■jˇ­arframlei­slu.  Mest ber ß framlei­slu mjˇlkur, nautakj÷ts og svÝnakj÷ts.  Miki­ er rŠkta­ af h÷frum, vorhveiti, heyi og sˇlblˇmum.  MaÝs, sojabaunir, sykurrˇfur og bygg eru lÝka mikilvŠgar rŠktunartegundir.

SkˇgrŠkt hefur lengi veri­ stundu­ Ý fylkinu til a­ fylla Ý sk÷r­in, sem nřtingin veldur, ■annig a­ tekizt hefur a­ halda Ý horfinu.  Helztu nytjatrÚn eru fura, greni, lerki (tamarack), birki, ßlmur, hlynur, linditrÚ, askur og eik.  Har­vi­ur er meira nřttur en mj˙kvi­ur.  Fiskvei­ar eru lÝtilvŠgar fyrir efnahaginn (sÝld, urri­i, gedda, hvÝtfiskur, karfi o.fl.).

I­na­urinn byggist a­allega ß framlei­slu vÚla til i­na­ar og mßlmv÷ru.  MatvŠlaframlei­slan byggist a­allega ß mjˇlkurafur­um, ni­ursu­u, hveitimyllum og sykurvinnslu.  Einnig er talsvert um prentun og ˙tgßfustarfsemi og framlei­slu elektrˇnÝskra tŠkja, nßkvŠmnistŠkja, pappÝrs, bor­vi­ar og timburv÷ru, g˙mmÝ- og plastv÷ru.

 TIL BAKA     Fer­aheimur - Gar­astrŠti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM