Brasilķa meira,
Flag of Brazil

HEILBRIGŠISMĮL

MENNTUN

MENNING

ĶBŚARNIR
EFNAHAGUR
STJÓRNSŻSLA
SAMGÖNGUR
LOFTSLAG–JARŠVEGUR AFŽREYING
SAGAN

BRASILĶA
MEIRA


.

.

Utanrķkisrnt.

SENDIRĮŠ og RĘŠISMENN

Booking.com

Amasónsvęšiš er gķfurlega stórt og afarfjölbreytt aš nįttśru og mannlķfi.  Mestur hluti žess er innan landamęra Brasilķu og žvķ hafa nįttśruvķsindamenn flykkst žangaš til aš kynna sér stęrsta vatnakerfi jaršar og stęrstu, ósnortnu vķšerni regnskóga ķ heiminum.  Landiš er bżr yfir ótrślega miklum nįttśruaušęfum, sem skipa žvķ ķ flokk frjósömustu og mestu framleišslurķkja heims.  Brasilķa hefur stašiš frammi fyrir gķfurlegri fólksfjölgun, óstöšgu efnahagslķfi meš gķfurlegri veršbólgu og mjög óstöšugu stjórnmįlaįstandi.

Landslag.  Landiš skiptist ķ hįlendi og lįglendi og mörkin milli žessara svęša eru skķr og greinileg.

Klettabeltiš mikla.  Misgengiskerfiš, sem er kallaš Klettabeltiš mikla er u.ž.b. 2640 km langt mešfram austurströndinni.  Į svęšinu sušur frį Rio de Janeiro er žaš kallaš Serra do Mar.  Žaš er žverhnķpt og aš mešaltali 1000 m hįtt.  Austan žess eru hęstu svęši lęgri misgengissvęša, m.a. rętur Sykurtoppsins (Pao de Acścar) og Gįvea ķ Rio de Janeiro og kešja eyja eins og Santa Catarina, Sao Sebastiao og Grande.

Noršan Rio de Janeiro skiptist Klettabeltiš mikla ķ mjög sprungin svęši, sem einkennast af djśpum og hlķšabröttum dölum umkrindum įvölum tindum og nęrri žverhnķptum klettabeltum.  Noršvestan Rio de Janeiro eru Orgaos-fjöll, og mešfram jašri Minas Gerais-Espķrito Santo eru Aimorés-fjöll og Geral-fjöll ķ Bahia.  Klettabeltiš smįhverfur sķšan af yfirboršinu.  Annars stašar enda svipuš svęši ķ brotabeltum, žar sem myndast flśšir og fossar ķ įm, sem steypast hvķtfyssandi nišur į lįglendi.

Lįglendiš.  Brasilķska lįglendiš skiptist ķ žrjś ašalsvęši:  Amasónlįglendiš, Mišvestur-Pantanal og strandlįglendiš.  Amasónsvęšiš er hiš stęrsta og mestur hluti žess er hęšóttur, žar sem vatnsföllin hafa hlašiš upp įrseti fyrir allt aš 2,5 milljónum įra.  Flóšasvęšin (vįrzeas) mešfram vatnasvęšum Amasón- og Paragvęfljótanna eru engu aš sķšur mest įberandi einkenni landslagsins į žessu lįglendissvęši.  Óravķddir dreifšra graslendna Amasónsvęšisins eru tilbreytingarlausar yfir aš lķta en flóšasvęšin mešfram įnni og žverįm hennar eru mun fjölbreyttari ķ śtliti.  Žar eru grunn vötn og fen ķ gömlum įrfarvegum, fenjaskógar ķ ósunum, nżmyndaš land ķ įrbugunum innanveršum og velręst, lęgra liggjandi og frjósöm svęši, sem eru girt varnargöršum, sem hęgt er aš hleypa vatni į ķ nokkrar vikur į įri.

Pantanal-svęšiš er įframhald Gran Chaco-sléttunnar.  Žetta er fenja- og mżrlendi ķ noršvestur Mato Grosso do Sul- og sušurhluta Mato Grosso-fylkjanna.  Efri hluti Paragvę-vatnasvęšisins sker žaš.  Žaš er vķšžekkt vegna nįttśrufeguršar og fjölskrśšugs dżralķfs og nęr yfir rśmlega 100.000 ferkķlómetra.  Į regntķmanum flęšir Paragvę-įin yfir bakka sķna og žį standa einungis hęstu hlutar varnargaršanna og lįgar hęširnar upp śr.

Lįglendiš meš ströndum fram er sums stašar allt aš 200 km breitt ķ noršurhlutanum en mjókkar ķ sušurįtt žar til žaš hverfur.  Landslag į žessu svęši er allfjölbreytt, s.s. sléttlend flóšasvęši, mżrar, lón, sandöldur og vķša hvķtar sandstrendur ķ skjóli kóralrifja mešfram ströndinni eins og augaš eygir.  Žar sem misgengiš rķs bratt śr sjó eru vķša góš hafnarskilyrši.  Hinar helztu eru viš Guanabaraflóa (Rio de Janeiro, Niterói) og Allraheilagraflói (All Saints’ Bay; Salvador).  Stórum hafskipum er fęr leiš upp Amasónfljótiš aš Manaus og minni skip sigla alla leiš til Iquitos ķ Austur-Perś.  Tertķer flóšasvęšin liggja ofar og eru kölluš Amasónsléttan ķ noršri og Barreiras myndunin mešfram ströndinni.  Jaršvegur žess er žykkur leir, sem myndar nęstum slétt yfirborš og nį vķša upp aš rótum hįlendisins.

Hįlendiš nęr yfir stęrstan hluta Brasilķu.  Innan žess svęšis eru m.a. Mišhįlendiš (Planalto Central) og hluti Guiana-hįlendisins ķ noršri.  Stęrsti hluti žessa hįlendis er Brasķlķuhįlendiš. Į paleozoic-skeišinu vešrušust žessi hįlendissvęši nišur aš žįverandi sjįvarmįli og sķšar risu žau til nśverandi stöšu.  Landsagiš er breytilegt, jafnar sléttur, hęšótt, djśpir dalir og leifar hįrra fjalla umhverfis, žar sem er aš finna mestan hluta mikilla aušęfa landsins ķ jöršu.

Žessar fjallaleifar eru vķša allhrjśfar, žótt žęr séu hvergi hęrri en u.ž.b. 3000 m.  Mantiqueira-fjöll ķ Sušur-Minas Gerais rķsa upp ķ 2770 m ķ Aqulhas Negras-tindi viš landamęri Rio de Janeira-fylkis og 2870 m ķ Bandeira-tindi, sem se mešal hęstu tinda landsins ķ grennd viš Aimorés-fjöll.  Espinhaco-fjöll teygjast frį Miš-Minas Gerais inn ķ sušurhluta Bahia, žar sem Almas-tindur nęr 1840 m hęš.  Roraima-fjall viš landamęri Venesśela nęr 2560 m hęš ķ Guiana-hįlendinu og Neblina-tindur nęr 2996 m hęš og er hęsti stašur Brasilķu.

Vešrun žessara fjalla og annarra į mismunandi tķmaskeišum olli setmyndun į lįglendari svęšum umhverfis žau.  Ķ sušurhlutanum hafa diabashraun runniš yfir žau alla leiš aš rótum Klettabeltisins mikla og nį sušur aš Geral-fjöllum.  Ķ vestri enda žau ķ bröttum stalli, sem myndar Iguacu-fossana skömmu įšur en įin Iquacu-įin sameinast Paranį-įnni.  Guaķra-fossarnir woru svipaš augnyndi įšur en stóra stķflan ķ Itaipś var byggš nešar ķ Paranį-įnni.

Vatnasviš.  Žrjś meginfljót skila vatninu frį hįlendinu til sjįvar, Amasón-vatnasvišiš ķ noršri, Paragvę-Paranį-Plata-vatnasvišiš ķ sušri og Sao Francisco-įin, sem hefur noršaustlęga stefnu.  Žessi og önnur meginvatnakerfi landsins skila vatninu til Atlantshafs.

Amasónfljótiš į upptök sķn ķ Andesfjöllum ķ Perś ķ tęplega 160 km fjarlęgš frį Kyrrahafinu.  Žašan bugšast įin u.ž.b. 6400 km leiš til Atlantshafsins og skilar u.ž.b. 20% af ferskvatnsforša heimsins til sjįvar.  Mešal stórra žverįa į leišinni eru Tocantins-Araguaia, Xingu Tapajós og Madeira aš sunnanveršu og Negro-įin aš noršanveršu.  Lįglendi Amasónfljótsins er breišast viš austanverš Andesfjöllin.  Žaš žrengist til austurs žar til ašeins veršur mjó ręma eftir austan viš Manaus, sem skilur aš Guiana-hįlendiš ķ noršri og Brasilķuhįlendiš ķ sušri.  Flóšasléttan opnast aftur, žegar fljótiš nįlgast Atlantshafiš.  Fljótiš er skipgengt alla leiš inn ķ Austur-Perś en fossar og flśšir hindra skipaumferš ķ žverįnum.  Enn žį hefur einungis ein stķfla veriš byggš į Amasónsvęšinu, Tucuruķ-stķflan, sem var byggš um mišjan nķunda įratuginn ķ Tocantins-įnni sunnan Belém ķ grennd viš Carajįs Grande nįmusvęšiš.

Paragvę-Paranį-Plata-vatnasvišiš
nęr frį sušvesturhluta Minas Gerais.  Žangaš skilar sér vatn, sem endar ķ Rio de la Plata-įnni įšur en žaš hverfur ķ Atlantshafiš.  Tvö syšstu fylki Brasilķu skila vatni sķnu til Urugva-įrinnar, sem skilar žvķ til Plata-įrinnar.  Žessar įr eru ašeins skipgengar į stuttum köflum.

Sao Francisco-įin er hin stęrsta, sem er eingöngu innan landamęra Brasilķu.  Vatnasviš hennar er hiš žrišja stęrsta ķ landinu.  Hśn kemur upp į Brasilķuhįlendinu ķ Vestur-Minas Gerais og Sušur-Goiįs vestan Rio de Janeiro.  Hśn rennur rśmlega 1650 km ķ noršurįtt inn ķ Bahia-fylki og į landamęrum Pemambuco įšur en hśn sveigir til austurs, śt ķ Atlantshaf.   Įin er skipgeng fyrir grunnskreiša pramma į milli Pirapora ķ Minas Gerais, noršan Belo Horizonte og Juįnzeiro ķ Bahia.  Nešan Juįnzeiro veršur straumurinn meiri ofan Paulo Afonso-fossa.  Ašeins nešri hluti įrinnar er gengur hafskipum.

Fjöldi įa renna beint til Atlantshafs.  Flestar žeirra eru of óstöšugar til orkuframleišslu eša samgangna.  Paranaķba-įin ķ Piauķ og Jaculi-įin ķ Rio Grandi do Sul eru mikilvęgastar žessara vatnsfalla vegna žess, aš žęr eru skipgengar.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM