Stærstu eldfjöll jarðar,

Tollfríðindi ferðamanna


HELZTU ELDFJÖLL JARÐAR
GLOBAL VOLCANISM PROGRAM

.

.

Utanríkisrnt.

AFRÍKA

Kilimanjaro í Tanzaníu, 5895 m.  Nær yfir þrjú eldfjöll, sem hafa ekki gosið á sögulegum tíma (Kibo, Mawensi og Shira).

Kamerún í Kamerún, 4100 m.  Fyrsta skráða gos 1650.  Í gosinu 1982 urðu rúmlega 300 íbúar í nágrenni þess að flýja heimili sín.

Teide á Tenerife á Kanaríeyjum, 3718 m.  Gosið 1705 gróf bæinn Barachico undir ösku og fyllti höfn hans.

Nyiragongo í Lýðveldinu Kongó, 3475 m.  Fyrsta sögulega gos 1884.  Gaus hér um bil óslitið á árabilinu 1928-1977.

Nyamuragira í Lýðveldinu Kongó, 3055 m.  Fyrsta skráð gos 1882.  Stærsti hraunstraumurinn í gosinu 1982 fór yfir 13 km langt skóglendi.

Fogo á Grænhöfðaeyjum, 2829 m.  Fyrsta skráða gos 1500.

Karthala á Komoroseyjum, 2361 m.  Fyrsta skráða gos 1828.

Fournaise á Reunioneyjum, 1823 m.  Fyrsta skráða gos 1640.  Það stóð óslitið í nærri 10 ár.

Erta-Ale í Eþíópíu, 503 m.  Fyrsta skráða gos 1873.  Fjallið gaus næstum óslitið 1967-80.

NORÐUR-AMERÍKA

Citlaltépetl
í Mexíkó, 5610 m.

Popocatépetl í Mexíkó, 5465 m.  Fyrsta skráða gos 1347.

Rainier í Washingtonfylki í BNA, 5465 m.  Fyrsta skráða gos 1825.

Shasta í Kaliforníu í BNA, 4317 m.

Colima í Mexíkó, 4240 m.

Tajumulco í Gvatemala, 4220 m.  Fyrsta skráða gos 1821.

Acatenango í Gvatemala, 3976 m.  Fyrsta skráða gos 1924.

Fuego í Gvatemala, 3763 m.  Fyrsta skráða gos 1524.

Hood í Óregon í BNA, 3424 m.  Fyrsta skráða gos 1800.

Spurr í Alaska í BNA, 3374 m.  Fyrsta skráða gos 1953.  Gosmökkurinn var rúmlega 19 km hár.

Baker í Washington í BNA, 3285 m.  Fyrsta skráða gos 1820.

Lassen í Kaliforníu í BNA, 3185 m.  Fyrsta skráða gos 1650.

Redoubt í Alaska í BNA, 3108 m.  Fyrsta skráða gos 1778.

Iliamna í Alaska í BNA, 3053 m.  Fyrsta skráða gos 1768.

Shishaldin í Alaska í BNA, 2857 m.  Fyrsta skráða gos 1775.

Paricutín í Mexíkó, 2807 m.  Fyrsta skráða gos 1943.  Þessu gosi linnti ekki fyrr en 1952  Keila þess hækkaði um a.m.k. 427 m og árið 1949 fórust 1000 manns í gosinu.
 
Pavlof í Alaska í BNA, 2714 m.  Fyrsta skráða gos 1790.  Gosmökkur gossins 1981 var u.þ.b. 5 km hár.

Poás í Kostaríka, 2704 m.  Fyrsta skráða gos 1834. 

Pacaya í Gvatemala, 2552 m.  Fyrsta skráða gos 1565.  Snemma á sjöunda áratugi 20. aldar hækkaði eldkeilan um rúmlega 274 m.

St. Helens í Washington í BNA, 2549 m.  Fyrsta skráða gos 1500.  Í gosinu 1980 fórust 66 manns og 259 km² skóglendis eyddust.  Gos í október 2004.
 
Veniaminof í Alaska í BNA, 2507 m.  Fyrsta skráða gos í kringum 1750.  Nýr gjallgígur myndaðist efst á fjallinu í gosinu 1984.   
 
El Chichón í Mexíkó, 2225 m.  Gosið 1982 eyddi flestum þorpum innan 8 km radíuss, rúmlega 100 manns fórust og gosmökkurinn náði 32 km upp í loftið og aska dreifðist allan hringinn um jörðina.

San Miguel í El Salvador, 2180 m.  Fyrsta skráða gos 1586.

Chiginagak í Alaska í BNA, 2126 m.  Fyrsta skráða gos 1852.

Katmai í Alaska í BNA, 2047 m.  Fyrsta skráða gos 1912.  Öskulag þessa goss varð allt að 15 m þykkt í nágrenni fjallsins og 30 sm þykkt á Kódíakeyju í 160 km fjarska.

Makushin í Alaska (Aleuteyjar) í BNA, 2035 m.  Fyrsta skráða gos 1768.

Izalco í El Salvador, 1965 m.  Fyrsta skráða gos 1770.

San Cristóbal í Nicaragua, 1745 m.  Fyrsta skráða gos 1522.

Great Sitkin í Alaska (Aleuteyjar) í BNA, 1737 m.  Fyrsta skráða gos 1760.

Arenal í Kostaríka, 1633 m.  Fyrsta skráða gos 1968.  Hraunrennsli hefur verið nær óslitið síðan.

Concepcion í Nicaragua, 1610 m.  Fyrsta skráða gos 1750.

Pelée á Martinique í Karíbahafi, 1397 m.  Fyrsta skráða gos 1792.  Gosið árið 1902 drap 26.000 manns. 

Momotombo í Nicaragua, 1280 m.  Fyrsta skráða gos 1550.  Gufuorkuver var tekið í notkun við fjallið árið 1983.

Kiska í Alaska (Aleuteyjar)  í BNA, 1220 m.  Fyrsta skráða gos 1907.

Telica í Nicaragua, 1060 m.  Fyrsta skráða gos 1527.  Gosmökkurinn náði 5 km hæð og aska dreifðist í allt að 48 km fjarlægð frá fjallinu.

SUÐUR-AMERÍKA

Guallatiri í Chile, 6060 m.  Fyrsta skráða gos 1825.

Cotopaxi í Ekvador, 5897 m.  Fyrsta skráða gos 1532.  Hæsta sígjósandi eldfjall heims.

El Misti í Perú, 5823 m.  Fyrsta skráða gos 1542.  Hefur ekki gosið síðan en hafði trúarlega þýðingu fyri inka.

Tupungatito í Chile og Argentínu, 6540 m.  Fyrsta skráða gos 1829.

Láscar í Chile, 5592 m.  Fyrsta skráða gos 1848.

Nevado del Ruiz í Kólumbíu, 5400 m.  Fyrsta skráða gos 1595.  Árið 1985 fórust 22.000 manns í aurflóðum, sem sprengigos ollu.

Sangay í Ekvador, 5230 m.  Fyrsta skráða gos 1628.

Nevado del Tolima í Kólumbíu, 5215 m.  Fyrsta skráða gos 1822.

Tungurahua í Ekvador, 5033 m.  Fyrsta skráða gos 1524.

Puracé Kólumbíu, 4800 m.  Fyrsta skráða gos 1827.  Árið 1949 fórust 1000 manns í gosinu.

Guagua Pichincha í Ekvador, 4794 m.  Fyrsta skráða gos 1533.

Lautaro í Chile, 3380 m.  Fyrsta skráða gos 1878.

Llaima í Chile, 3125 m.  fyrsta skráða gos 1640.
 
Villarrica í Chile, 2840 m.  Fyrsta skráða gos 1558.

Hudson Cerro í Chile, 2615 m.  Fyrsta skráða gos 1971.

SUÐURSKAUTSLANDIÐ

Erebus á Rosseyju, 3743 m.  Fyrsta skráða gos 1841.  Gaus næstum árlega á áttunda áratugi 20. aldar.

Bristol Island Samlokueyjar, 1100 m.  Fyrsta skráða gos 1823.

Deceptioneyja, 576 m.  Fyrsta skráða gos 1800.

ASÍA – EYJAÁLFA – KYRRAHAFIÐ

Klyuchevskaya á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 4750 m.  Fyrsta skráða gos 1697.  Hæst  22 eldfjalla á skaganum.

Mauna Kea á Hawaii í BNA, 4205 m.  Venjulega ber fjallið hvíta snjóhettu og hefur verið óvirkt lengi.  Það er 9750 m hátt frá hafsbotni, sem gerir eyjuna að hæstu eyju heims frá grunni.

Mauna Loa á Hawaii í BNA, 4169 m.  Fyrsta skráða gos 1750.  Eldfjallið er hluti stærsta einstæða fjalls heims.  Árið 1984 náði gosmökkur þess 11 km hæð og hraunin þöktu 47 km².

Kerinci á Súmötru í Indónesíu, 3800 m.  Fyrsta skráða gos 1838.

Fuji á Honshu í Japan, 3776 m.  Fyrsta skráða gos 781.  Hæsta fjall Japans, sem var, er og verður væntanlega listamönnum að yrkisefni.

Rinjani á Lombok í Indónesíu, 3726 m.  Fyrsta skráða gos 1847.

Tolbachik á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 3682 m.  Fyrsta skráða gos 1740.

Semeru á Jövu í Indónesíu, 3676 m.  Fyrsta skráða gos 1818.

Ichinsky á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 3621.  Engin skráð gos.

Kronotsky á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 3528 m.  Fyrsta skráða gos 1922.

Koryaksky á Kamsjatskaskaga í Rússlandi, 3456 m.  Fyrsta skráða gos 1895.

Slamet á Jövu í Indónesíu, 3428 m.  Fyrsta skráða gos 1772.  Rúmlega 30 gos hafa verið skráð síðan.

Raung á Jövu í Indónesíu, 3332 m.  Fyrsta skráða gos 1586.  Árin 1638 og 1730 fórust u.þ.b. 3000 manns í eldgosum.

Shiveluch á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 3283 m.  Fyrsta skráða gos 1793.

Dempo á Súmötru í Indónesíu, 3159 m.  Fyrsta skráða gos 1817.

Sundoro á Jövu í Indónesíu, 3151 m.  Fyrsta skráða gos 1806.

Ciremay á Jövu í Indónesíu, 3078 m.  Fyrsta skráða gos 1698.

On-take á Honshu í Japan, 3063 m.  Fyrsta skráða gos 1979.

Papandayan á Jövu í Indónesíu, 2987 m.  Fyrsta skráða gos 1772.

Cede á Jövu í Indónesíu, 2958 m.  Fyrsta skráða gos 1747.  Síðan hefur fjallið gosið rúmlega 20 sinnum.

Zhupanovsky á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 2958 m.  Fyrsta skráða gos 1776.

Apo á Mindanao á Filipseyjum, 2954 m.  Ekkert gos skráð.

Merapi á Jövu í Indónesíu, 2911 m.  Fyrsta skráða gos 1006.  Síðan hafa a.m.k. 55 gos verið skráð.

Bezymianny á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 2900 m.  Fyrsta skráða gos 1955.  Árið 1956 varð gífurlega öflugt gos.  Öskufall var mikið, 50 sem í 10 km fjarlægð og í 29 km fjarlægð 28 sm.  Aurflóð runnu allt að 80 km frá fjallinu.

Marapi á Súmötru í Indónesíu, 2891 m.   Fyrsta skráða gos 1770 og a.m.k. 50 hafa verið skráð síðan.

Tanbora á Sumbawa í Indónesíu, 2850 m.  Fyrsta skráða gos 1812.  Flóðbylgja í tengslum við gosið 1815 drap 56.000 manns.

Ruapehu á Norðurey Nýja-Sjálands, 2797 m.  Fyrsta skráða gos 1861.

Peuet Sague á Súmötru í Indónesíu, 2780 m.  Fyrsta skráða gos 1918.

Avachinsky á Kamsjatkaskaga í Rússlandi, 2751 m.  Fyrsta skráða gos 1737. 

Balbi í Bougainville á Papúa Nýju-Gíneu, 2743 m.  Ekkert skráð gos á síðari tímum.

Mayon á Luzon á Filipseyjum, 2421 m.  Fyrsta skráða gos 1616.

Alaid á Kúrileyjum í Rússlandi, 2335 m.  Fyrsta skráða gos 1790.

Ulawun í Nýja-Bretlandi í Papúa Nýju-Gíneu, 2296 m.  Fyrsta skráða gos 1700.

Lamington í Nýju-Gíneu á Papúa Nýju-Gíneu, 1780 m.  Fyrsta skráða gos 1951.  Það drap 3000 manns.

Kelut á Jövu í Indónesíu, 1731 m.  Fyrsta skráða gos 1000.  Árið 1586 fórust 10.000 manns og 1919 5000 manns.

Pinatubo á Luzon á Filipseyjum, 1460 m.  Fyrsta skráða gos 1380.  Líklega framleiddi fjallið meiri ösku en nokkuð annað eldfjall á 20. öldinni í gosinu 1991.

Lopevi á Vanuatu, 1364 m.  Fyrsta skráða gos 1864.

Unzen á Kyushu í Japan, 1360 m.  Fyrsta skráða gos 860.  Rúmlega 10.000 fórust í gosinu 1792.

Awu á Pulau Sangihe í Indónesíu, 1320 m.  Fyrsta skráða gos 1640.  3200 fórust 1711 og 2800 árið 1856.

Kilauea á Hawaii, BNA, 1243 m.  Fyrsta skráða gos 1750.  Hraunstraumurinn í gosinu 1982 rann til hafs í 48 km fjarlægð.

Krakatá á Krakatá í Indónesíu, 813 m.  Fyrsta skráða gos 1680.  Gosið 1883 var eitthvert hið mesta á sögulegum tíma.  Röð sprenginga heyrðust víða og hin öflugasta í 4670 km fjarlægð.  Flest hinna 36.000 fórnarlamba sprenginganna fórust í gífurlegum flóðbylgjum á Jövu og Súmötru.

Suwanose-jima á Ryukyueyjum í Japan, 799 m.  Fyrsta skráða gos 1813.

Taal á Luzon á Filipseyjum, 400 m.  Fyrsta skráða gos 1572.  Fórnarlömb gossins 1905 voru 1500 og 1911 fórust 1300.  Flóðbylgja á Taalvatni umhverfis eldfjallið drekkti mörgum fiskimönnum árið 1965.

EVRÓPA og ATLANTSHAFIÐ

Etna á Sikiley á Ítalíu, 3323 m.  Skráð gos eru u.þ.b. 200.  1536 fórust 1000 manns og 1669 u.þ.b. 20.000.

Beerenberg í Noregi, 2277 m.  Fyrsta skráða gos 1558.

Tristan da Cunha í Suður-Atlantshafi, 2060 m.  Fyrsta skráða gos 1700.

Kverkfjöll á Íslandi, 1920 m.  Fyrsta skráða gos 1700.  Víst er að oft hefur gosið fyrr og síðar.

Askja á Íslandi, 1570 m.  Fyrsta skráða gos 1875, en vís er að oft hefur gosið fyrr og nokkur gos hafa verið skáð síðan.

Hekla á Íslandi, 1491 m.  Fyrsta skráða gos 1104.  Síðan hefur gosið vel á fimmta tug skipta í og við fjallið.  Á miðöldum trúðu margir Evrópumenn að fjallið væri annað tveggja hliða helvítis.

Katla á Íslandi, 1363 m.  Fyrsta skráða gos 1177.  Síðan hafa nokkur gos verið skráð á 70-80 ára fresti.

Vesúvíus á Ítalíu, 1280 m.  Gosið 79 e.Kr. lagði Pompeii, Stabiae, Herculaneum og Iapilli í eyði.  Hinar tvær síðastnefndu huldust aurflóði.

Stromboli á Ítalíu, 926 m.  Eldfjallið er á samnefndri eyju norðan Sikileyjar.  Miðaldamenn trúðu, að Stromboli væri annað hliða helvítis.

Krafla, Gjástykki á Íslandi, 818 m.  Fyrsta skráða gos 1300.  Oft hefur gosið á svæðinu.  1724-29 voru Mývatnseldar hinir fyrri og 1975-84 hinir síðari.

Santorini-Thera í Grikklandi, 556 m.  Eldgos í kringum 1500 eyddi öllu lífi á eyjunni.

Vulcano á Ítalíu, 195 m.  Aristóteles varð vitni að eldgosi í gígnum og notaði fyrstur orðið „tephra”, sem Sigurður Þórarinson, jarðfræðingur, tók upp í íslenzku (tefra) sem samheiti allra gosefna.  Aristóteles notaði það aðeins um öskuna.

Surtsey á Íslandi, 173 m.  Eyjan reis úr hafi í lengsta samfellda eldgosi á sögulegum tíma á jörðinni 1963-67.  Fleiri eyjar risu úr hafi en eyddust strax.  Smám saman eyðist Surtsey þar til aðeins stendur klettur í hafinu, sem verður svo um síðir undan að láta.

 TIL BAKA     Ferðaheimur - Hverafold 48 - 112 Reykjavik - 567-6242 - fridrikmh@simnet.is - Heimildir            HEIM