Nýja Sjáland íbúarnir,
Flag of New Zealand


NÝJA-SJÁLAND
ÍBÚARNIR
.

.

Utanríkisrnt.

Booking.com

Nýja-Sjáland var meðal síðustu byggilegu svæða jarðar, sem voru numin.  Fyrst settust pólýnesar frá austenverðri Pólýnesíu þar að.  Þeir voru einangraðir þar til evrópskir landkönnuðir birtust.  Fyrstur var Abel Janszoon Tasman (1642).  Á landafundatímanum fjölgaði íbúunum í 100-200 þúsund og þeir bjuggu aðallega á Norðureyju.  Þeir áttu ekkert nafn yfir þjóðflokk sinn en tóku um síðir upp nafnið maórí (eðlilegur) til að aðgreina sig frá Evrópumönnunum, sem birtust æ oftar eftir að James Cook var þarna á ferli á árunum 1769-77.

Evrópumenn fluttu með sér fjölda sjúkdóma, sem maóríar höfðu enga mótstöðu gegn og þeir hrundu niður.  Stöðugar, blóðugar erjur milli ættbálka þeirra bættu ekki úr skák, einkum eftir að þeir komust yfir skotvopn, og þeir áttu líka í útistöðum við Evrópumennina.  Árið 1896 voru aðeins 42 þáusund eftir.  Snemma á 20. öldinni fór þeim að fjölga á ný eftir að þeir öðluðust mótstöðu gegn mislingum, flensu o.fl. sjúkdómum og fæðingatíðni meðal þeirra jókst.

Evrópumenn hófu landnám eftir 1820.  Innflytjendum fjölgaði stöðugt eftir að Bretar lýstu eignarhaldi sínu á eyjunum 1840.  Skömmu fyrir 1860 voru landnemar orðnir fleiri en maóríarnir og árið 1900 voru þeir orðnir 772 þúsund, flestir fæddir á Nýja-Sjálandi.  Langflestir Evrópumannanna komu frá Bretlandi en þarna búa líka afkomendur Norðurlandabúa, Þjóðverja, Grikkja, Ítala og Balkanbúa.  Milli heimstyrjaldanna kom fólk frá Mið-Evrópu og mikill fjöldi Hollendinga eftir síðari heimstyrjöldina.  Talsvert er um fólk af kínversku- og indversku bergi brotnu og talsverður straumur liggur frá Vestur-Samóa, Cook-eyju, Niue og Tokelau.  Samtímafólk í landinu er því að langmestu leyti af evrópskum uppruna en tala maóría er samt talsverð auk minnihlutahópa frá öðrum eyjum Kyrrahafsins, kínverja og indverja.  Í þessari deiglu þjóerna gætir nokkurra kynþáttafordóma og spennu en þó í miklu minna mæli en annars staðar í heiminum.  Maóríar hafa fullt jafnrétti en eru ófúsir til að nýta sér það fyllilega og láta þar með hefðbundin gildi sín róa.

Tungumál og trúarbrögð.  Enska er aðaltunga íbúanna.  Næstum allir maóríar tala ensku og u.þ.b. þriðjungur þeirra talar líka maórísku, sem sem kennd í fjölda skóla.  Smáhópur folks talar líka samóísku.

Flestir íbúarnir eru kristnir, u.þ.b. 60% þeirra tilheyra ensku biskupakirkjunni, katólsku kirkjunni eða meþódistakirkjunni.  Mótmælendasöfnuðir eru tiltölulega smáir í sniðum og svo er einnig um rétttrúaða, gyðinga og þá sem hallast að maórísku útgáfunni af kristni (Ratana- og Ringatu-kirkjurnar).  Fjöldi trúleysingja er nokkuð stór.  Opinber trú er ekki til í landinu en enskar kirkjur eru oftast notaðar við hátíðleg tækifæri á vegum ríkisins.

Náttúruleg fjölgun íbúa landsins, hvítra og þeldökkra, hefur verið hin mesta af Kyrrahafseyjum, þannig að þjóðin er fremur ung að meðaltali.  Eftir síðari heimsstyrjöldina hefur fjöldi aðfluttra verið meiri en brottfluttra.  Fyrrum komu flestir innflytjendur frá Bretlandi og Hollandi en nú kemur mestur fjöldinn frá öðrum Kyrrahafseyjum og Asíu.  Tölur að- og brottfluttra sveiflast talsvert í samræmi við efnahagsástandið innanlands og utan.

 TIL BAKA     Ferðaheimur - Garðastræti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM