Holland land nįttśra,
Flag of Netherlands


HOLLAND
LAND
og NĮTTŚRA
.

.

Utanrķkisrnt.

Booking.com

Holland er lįglent og mikill hluti noršurlandsins er undir sjįvarmįli.  Žar er yfirboršiš žakiš leir og torfi skoriš skuršum, įm og vogum.  Austan- og sunnantil er landiš lķtiš eitt yfir sjįvarmįli og svolķtiš hęšótt.  Žar er mesta hęš yfir sjó vķšast ķ kringum 50 m en allrasušaustast fer hęšin ķ 107 m.

Hollenzkt munnmęli segir:  „Guš skapaši heimin en Hollendingar Holland”.  Varnargaršar, skuršir, stķflumannvirki og vindmyllur, sem einkenna landslagiš
, eru hluti uppžurrkunarkerfisins, sem nęr alla leiš aftur til mišalda.  Žetta kerfi hefur gert Hollendingum kleift aš sękja land ķ greipar Ęgis og stękka Holland um nęstum 20%.  Įn stöšugrar dęlingar og skjóls sandaldanna į ströndinni vęri rśmlega helmingur landsins undir vatni.  Sķšustu fimm įratugi 20. aldar voru Hollendingar tvisvar minntir rękilega į flóšahęttuna.  Hinn 1. febrśar 1953 var stórstreymt og ofsavešur į Noršursjó og varnargaršar og sandöldur stóšust ekki įlagiš.  Flóšiš eyddi 162 žśsund hektörum lands og rśmlega 1800 manns fórust.

Nįkvęmlega 42 įrum sķšar voru rśmlega 250 žśsund manns flutt frį heimilum sķnum ķ mišausturhluta landsins.  Hellirigning ķ Frakklandi og Žżzkalandi olli flóšum ķ įnum Rķn og Mas og óttast var, aš varnargaršar viš įrnar Lek, Mas og Wal brystu.  Žeir héldu en rķkisstjórnin įkvaš aš  1,3 miljarša US$ verkefni til styrkingar rśmlega 800 km įrvarnargarša yrši flżtt verulega en upprunaleg įętlun hljóšaši upp į verklok įriš 2008.

Landfręšileg skiptingStrandlengja landsins aš Noršursjó er aš mestu žakin sandöldum.  Sušvestantil eru skörš ķ žeim, žar sem įrnar stemma aš ósum og mynda óshólma.  Noršantil brauzt sjórinn ķ gegnum sandöldurnar og myndaši Frķsnesku eyjarnar og innan žeirra sjįvarfallasvęšiš Waddenzee.  Innan sandaldnanna er svęši undir sjįvarmįli, variš göršum og haldiš žurru meš stöšugri dęlingu.  Fyrrum Sušursjór (Zuiderzee), įrósar Rķnar og sķšar stöšuvatn, er ķ žurrkun.  Garšur, sem skilur žaš frį Waddenzee og Noršursjó, var fullbyggšur įriš 1932, žegar verk viš žurrkun u.ž.b. 225 žśsund hektara hófst.  Nęstum žrķr fjóršungar žessa svęšis voru žurrkašir fyrir 1980.  Įriš 1986 var 12. hérašiš, Flevoland, stofnaš.

Afganginum af Sušursjó var breytt ķ ferskt stöšuvatn, sem fékk nafniš IJsselmeer.  Eyjarnar į óshólmasvęšinu ķ sušvesturhlutanum tóku miklum breytingum eftir stórflóšin 1953.  Žį var hafizt handa viš byggingu risastķflukerfis og girt fyrir vogana aš Noršursjó.  Žessu verki var lokiš 1986 og innan stķflugaršanna myndušust fersk stöšuvötn og sumar eyjarnar tengdust.

Austurhluti landsins er aš mestu žakinn sandi og įrseti.  Ķ sušurhluta Limburghérašs eru undirhlķšar Ardennafjalla, hęšótt landslag viš landamęrin aš Belgķu.  Žar er Vaalserberg (321m) hęsti punktur landsins.


Įr og vötnHelztu vatnsföll Hollands eru Rķn (frį Žżzkalandi) og nokkrar žverįr (Wal og Lek) og Mas og Schelde, bįšar frį Belgķu.  Žessar įr og žverįr žeirra renna til austurs um mišbik landsins.  Viš ströndina mynda žęr mikla óshólma.  Auk fjölda skipaskurša veita įrnar skipum ašgang aš Innri hlutum Evrópu.  Noršan- og vestanlands er fjöldi smįvatna.  Nęstum öll nįttśruleg stöšuvötn hafa veriš žurrkuš en óshólmaverkefniš og žurrkun Sušursjįvar hafa myndaš fjölda nżrra, fersk stöšuvötn.  Hiš stęrsta žeirra er IJsselmeer.

LoftslagHollendingar bśa viš tempraš śthafsloftslag lķkt og önnur lönd ķ Noršur- og Vestur-Evrópu.  Mešalhitinn ķ janśar er l,7°C og mešaljślķhitinn er 17,2°C.  Mešalįrsśrkoma er 760 mm.  Sjaldgęft er aš sjį heišan himin og langvarandi frostakaflar eru fįtķšir.  Fįtt er um nįttśrulega fyrirstöšu, žannig aš vešurlag er lķkt ķ öllu landinu.

Gróšur og dżralķfNįttśrulegu landslagi Hollands hefur veriš breytt ķ aldanna rįs.  Vegna žess, hve landskortur er mikill og hver žversentimetri er nżttur, er lķtiš um nįttśrulegan gróšur.  Hįvaxiš gras į sandöldum og lyngiš į heišunum gera kanķnum lķfvęnlegt en stęrri, villt spendżr finnast ekki nema ķ sérstökum žjóšgöršum.  Leyfar af eikar-, beyki-, ask- og furuskóga eru verndašar.  Žurrkun lands hefur skapaš umhverfi fyrir fjölda tegunda farfugla.

JaršefniLengi var įlitiš, aš Holland vęri fįtękt af veršmętum jaršefnum.  Torf til brennslu var unniš nokkuš vķša og kol fundust ķ sušurhluta Limburghérašs.  Salt var einnig framleitt śr sjó.  Į sjötta og sjöunda įratugi 20. aldar fundust miklar birgšir nįttśrugass ķ Groningenhéraši.  Minni birgšri hrįolķu finnast ķ vestur- og noršausturhlutum landsins.

NįttśruverndNįttśra Hollands er viškvęm, einkum fyrir mengun.  Nokkrir žjóšgaršar og verndarsvęši hafa veriš stofnuš til aš koma ķ veg fyrir aš allt nįttśrulegt umhverfi hverfi.  Nįttśruverndarsamtök hafa barizt gegn landžurrkun og byggingu varnargarša til aš bjarga nįttśrulegum svęšum.  Barįttu žeirra var kennt um flóšahęttuna 1995, žvķ hśn olli töfum į styrkingu varnargaršanna viš įrnar.  Hollendingar eru virkir ķ hreinsunarstarfi Rķnarfljóts.


.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM