Karíbahaf Jamaica sagan,
Flag of Jamaica

Booking.com


JAMAICA
SAGAN

.

.

Utanríkisrnt.

Nafniđ Jamaica er til orđiđ úr indíánamáli (Chaymaka) og ţýđir velvökvađur.  Arawakindíánar settust ţar ađ nálćgt árinu 900 e.Kr.  Hinn 4. maí 1494 fann Kólumbus eyjuna og eftir 1509 fóru Spánverjar ađ setjast ţar ađ, fyrst á norđurströndinni viđ St. Ann's flóa.  Áriđ 1525 var borgin Santiago de la Vega, sem nú heitir Spanish Town, stofnuđ á bökkum Cobreárinnar.  Hún var lengi höfuđborg Jamaica.  Frumbyggjunum var smátt og smátt útrýmt.  Ţegar á dögum Spánverja var fariđ ađ rćkta kakó og kaffi í undirhlíđum Bláfjalla og áriđ 1517 voru fyrstu ţrćlarnir fluttir ţangađ frá Afríku.

Áriđ 1655 náđi Oliver Cromwell f.h. Englendinga eyjunni frá Spánverjum og áriđ 1670, ţegar yfirráđ Englendinga voru viđurkennd, bjuggu 3000 manns ţar.  Í fyrstu var eyjan miđstöđ brezkra sjórćningja.  Á 18. öld fjölgađi innflytjendum frá Írlandi og Englandi.  Negraţrćlum var fjölgađ og Jamaica varđ ađ mikilvćgustu sykurnýlendu Breta.  Í lok 17. aldar voru 60 sykurreyrs- og kakómyllur í gangi og sykur-framleiđslan nam 9 tonnum og kakóframleiđslan var mikil.  Indígó (dökkblátt litarefni) var rćktađ á 40 ekrum og hafin var rćktun tóbaks og bađmullar.  Árlega voru flutt út 250 kg af Jamaicapipar.  Allt fram til ársins 1900 var plantekrunýlendan verđmćtasta eign Breta í Vestur-Indíum.

Afnám ţrćlahaldsins áriđ 1838 og aukin samkeppni í sykurframleiđslu (sykurrófur í Evrópu) ollu efnahagskreppu á Jamaica.  Reynt var ađ stemma stigu viđ kreppunni međ ţví ađ rćkta banana og áriđ 1870 var fyrsti bananafarmurinn sendur úr landi.  Jamaica var ţegar orđin ađ krúnunýlendu áriđ 1866.  Ekki dró úr efnahagskreppunni.  Áriđ 1938 gekk óöld yfir eyjuna.  Áriđ 1944 fékk Jamaica fyrstu stjórnarskrána, sem átti ađ leiđa til sjálfstjórnar áriđ 1959.  Tilraun til stjórnmálasambands og samstarfs brezkra nýlendna í Karíbahafi á sjötta áratugnum, Vestur-Indía sambandiđ, rann fljótt út í sandinn.

Alexander Bustamente sigrađi í kosningunum 1962 og undir hans stjórn fékk eyjan fullt sjálfstćđi.  Fjórum árum síđar kom aftur til átaka í Kingston.

Áriđ 1972 komst vinstri sinnuđ stjórn til valda undir Manley.  Hún tók upp stjórnmálasamband viđ Kúbu og Kína.  Áriđ 1973 varđ Jamaica ađili ađ CARICOM, viđskiptabandalagi Karíbaţjóđa.  Ţrátt fyrir alvarleg vandamál á viđskiptasviđinu, var Michael Manley endurkjörinn forsćtisráđherra áriđ 1976. 

Stjórnarstefna hans um ţjóđnýtingu hluta ákveđinna iđnfyrirtćkja var skotin í bólakaf, ţegar íhaldsmađurinn Edward Seaga vann kosningarnar 1980.  Seaga náđi ekki nema takmörkuđum árangri í efnahagsumbótum eftir 1985, ţannig ađ Manley átti sigurinn vísan 1989.

Óvenjulega kröftugir fellibyljir ollu svo miklu tjóni árin 1980 og 1988, ađ viđskiptalífiđ náđi sér seint á strik aftur og minnstu munađi ađ landiđ yrđi gjaldţrota.

 TIL BAKA        Ferđaheimur - Garđastrćti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM