Paragvć íbúarnir,
Flag of Paraguay


PARAGVĆ
 ÍBÚARNIR

.

.

Utanríkisrnt.

Booking.com

Paragvć er međal strjálbýlustu landa heims.  Innan viđ 5% íbúanna búa í Chaco, vestan Paragvćárinnar.  Helztu ţéttbýliskjarnarnir eru í austurhlutanum.  Fjöldi Paragvćja og Brasilíumanna hefur setzt ţađ ađ, einkum í héruđunum Alto Paraná og Canindevú.  Í landinu eru einnig allmargar byggđir ţýzkumćlandi mennoníta, u.ţ.b. helmingurinn í Chaco.  Hinar fyrstu voru stofnađar 200 km vestan Puerto La Victoria (Puerto Casado) á ţriđja og fjórđa áratugi 20. aldar.  Japanskir innflytjendur stofnuđu hagsćl landbúnađarsamfélög suđaustan Asunción og í grennd viđ Encarnación (ađallega á fjórđa áratugnum).  Á níunda áratugnum var fjöldi ţeirra orđinn í kringum 8000.

Stćrst borga er höfuđborgin Asunción.  Stór-Asunción nćr yfir borgirnar San Lorenzo og Fernando de la Mora.  Ciudad del Este (fyrrum Puerto Presidente Stroessner) og Hernandarias, báđar í austurhlutanum, stćkkuđu hratt á áttunda áratugnum.  Ađrar meginborgir landsins eru Concepción, Encamación, Pedro Juan Caballero, Coronel Oviedo og Villarrica.

Paragvćska ţjóđin er mest samkynja í Suđur-Ameríku.  Flestir íbúanna eru innfćddir Paragvćjar, langflestir mestizo.  Ţeir eru stoltir af guaraní-uppruna sínum, ţótt evrópska blandan leyni sér ekki.  Snemma á áttunda áratugnum fluttust u.ţ.b. 300.000 brasilískíumenn til landsins vegna ţess, ađ land var ódýrara ţar og gerđust langflestir smábćndur.  Innflytjendur hafa komiđ frá Vestur-Efrópu, ađallega Ţýzkalandi, Ítalíu og Spáni og frá Japan, Kóreu, Kína (Hongkong) og Taíwan.


Áćtlađur fjöldi indíána í landinu er á bilinu 40.000-70.000.  Ţeir skiptast í sex tungumálahópa.  Fimm ţeirra búa í Chaco og einn í austurhlutanum.  Alls eru ćttbálkar indíánanna 17 (Pai-Tavvterá, Mbya, Aché, Chiripá í ausurhlutanum og Toba, Mascoy, Lengua, Chulupi, Taieté, Avoreo og Chamacoco í Chaco).  Sumir ţessara ćttbálka eru í útrýmingarhćttu vegna ţvingađrar ađlögunar ađ nýjum siđum og ágangi á búsetusvćđi ţeirra.  Velferđ indíánanna er á ábyrgđ ríkisstofnunar.  Margir hópar indíána njóta stuđnings trúbođsstöđva.

Tungumál.  Spćnska var opinber tunga landsins til 1992, ţótt 90% landsmanna töluđu guaraní sín á milli.  Stjórnarskráin frá 1992 viđurkennir bćđi tungumálin sem opinberar tungur landsins.  Spćnska er ađallega notuđ í stjórnsýslu og viđskiptum.  Bćđi málin eru kennd í skólum og u.ţ.b. helmingur ţjóđarinnar er tvítyngdur.  Stjórnarskráin viđurkennir indíánatungurnar sem hluta af menningararfi ţjóđarinnar.

Trúarbrögđ.  Rúmlega 95% ţjóđarinnar eru rómversk-katólskir og mótmćlendur eru allfjölmennir.  Engin trúarbrögđ eru opinber í landinu og lögđ er áherzla á ađskilnađ ríkis og katólsku kirkjunnar.

Á árunum milli 1970 og 1990 fjölgađi íbúunum úr 2,4 miljónum í 4,3 miljónir.  Ţótt margir flytjist úr dreifbýlinu til ţéttbýlisins, býr rúmlega helmingur ţjóđarinnar í dreifbýlinu.  Fjöldi fólks hefur flutzt úr landi frá miđri 20. öld.  Ţar er einkum um ađ rćđa fólk í atvinnuleit í nágrannalöndunum og u.ţ.b. 25% landsmanna býr erlendis.


Lífslíkur frá fćđingu eru í kringum 65 ár fyrir karla og 70 ár fyrir konur.  Samfélagiđ er ungt, ţví ađ einungis ţriđjungur ţess er eldri en 30 ára.  Barnadauđi hefur minnkađ mikiđ síđan 1960 en er samt mjög hár.  Dreifing íbúanna er ójöfn um landiđ og mesta ţéttbýliđ er í Asunción og umhverfis borgina.

 TIL BAKA        Ferđaheimur - Garđastrćti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM