Yekaterinburg (Sverdlovsk 1924-91) er höfuðborg Sverdlovskhéraðs í Miðvestur-Rússlandi við Iset-ána, sem er þverá Tobolárinnar, í austurhlíðum Úralfjalla.  Borgin er 1667 km austan Moskvu.  Trúarhópurinn „Gömlu trúarbrögðin” stofnaði þorpið Shartash árið 1672 og byggði járnvinnslu í nágrenninu 1721 og árið eftir var reist þar virki.  Árið 1723 fékk þessi nýja byggð nafnið Yekaterinburg til heiðurs Katrínu I, konu Péturs I, hins mikla.  Bærinn varð stjórnsýslumiðstöð héraðsins og enn óx hann og dafnaði, eftir að Síberíuþjóðvegurinn var lagður í gegnum hann 1783.  Síberíujárnbrautin tengdi bæinn við aðra hluta Síberíu eftir árið 1878.

Eftir rússnesku byltinguna árið 1917 var Nikulás II, keisari, og fjölskylda hans líflátin í Yekaterinburg í júlí 1918.  Árið 1924 fékk borgin nafnið Sverdlovsk til heiðurs bolsévíkaleiðtoganum Yakov M. Sverdlov en nafninu var breytt aftur 1991.

Nútímaborgin Yekaterinburg er ein mesta iðnaðarborg Rússlands.  Þar ber mest á þungaiðnaði og mikið er framleitt af vélbúnaði fyrir málm- og efnaverksmiðjur, túrbínum, dísilvélum og kúlulegum.  Einnig er framleitt nokkuð magn af stáli.  Efna- og gúmmíiðnaðurinn er veigamikill og mikið er af léttum iðnaði, s.s. gimsteinaskurði.  Skipulag borgarinnar í Iset-dalnum er ferningslaga.  Víða eru stíflur í ánni og mörg uppistöðulón.

Yekaterinburg er mikilvæg miðstöð járnbrautasamgangna í Úralfjöllum.  Hún er líka menningarmiðstöð þessa svæðis með fjölda æðri menntastofnana, s.s. A.M. Gorky ríkisháskólann (1920), tónlistarhöll, listaskóla og skóla fyrir námuvinnslu, skógarhögg, landbúnað, lögfræði, læknisfræði og kennaraskóla.  Fjöldi vísindastofnana er í borginni.  Áætlaður íbúafjöldi árið 1993 var 1,36 milljónir.