Grnlandsvetur riji kafli,

FJRI KAFLI

GRNLANDSVETUR
eftir Mattias Koglbauer
hundasleum um heimsskautssvi

RIJI KAFLI
SELVEIAR 45 FROSTI

.

.

Utanrkisrnt.


nat.is

g kom til Scoresbysunds kuldakasti og var svo sannarlega var vi a.  Fyrsta daginn sndi mlirinn  -45C og nstu daga klnai enn.  Hinn 8. marz, kl. 18:00, var frosti komi 46,1C.  Tlur essar fkk g fr veurathugunarstinni Tobinhfa og etta reyndist mesta frosti, sem mldist um veturinn.

a kom ljs fyrstu stundirnar eftir komu mina, a gnguskrnir mnir voru ekki essum fimbulkulda vaxnir.  g gat ekki verilengur en hlftma einu eim ti vi.  Hvar fengi g me stuttum fyrirvara skinnstgvl (kamikkur)?  Eina von mn var, a vinir mnir fr 1967 gtu hjlpa mr, svo g fr stfana snemma nsta morgun til a reyna a vera mr ti um skinnkamikkur.  Mr var alls staar teki me kostum og kynjum, boi kaffi og selkjt, en egar g minntist kamikkur, hristi flki dapurlega hfui:  Ikke kamikker.

Nokkrir ttu gamlar og nagaar kamikkur, sem var bi a leggja hilluna, en r voru allar of litlar.  etta var ekki eins einfalt og g hafi haldi byrjun.  rleysi mnu fr g til Elsners og rakti raunir mnar fyrir honum.  Viti menn, hann sagist einhvers staar hafa s gmul, lofru flugmannastgvl nmer 48 uppi halofti hj sr.  au voru nokkrum nmerum of str, svo a g fr tvenna ullarsokka, fkk vnan vndul af urrkuu heyi hj Brnlund og tr svo llu stgvlin.  N var g fr flestan sj.

Annar bnaur var angranrft, ykkar, dnfraar buxur, jakki og Hetta.  essi fatnaur var skrrauur eim tilgangi, a auveldara yri a finna mig, ef g tndist.  egar essi klnaur ngi ekki, fr g lofraa kuldalpu utan yfir.  fyrsta skipti, sem g gekk um orpi raua gallanum, hljp ltil, dnsk stlka heim til sn fr sr numin af fgnui og hrpai:  Mamma, mamma, jlasveinninn er kominn!  Mir hennar reyndi a tskra mli en s stutta var viss sinni sk og sagi:  g s hann vel.  Hann er fallegum, rauum ftum me raua hettu og strum stgvlum.  Hann er nna hj Brnlund.

Stgvlin, sem g fkk hj Elsner, leystu vanda minn aeins um stundarsakir, svo a g lagi me lagni a henni Magdalenu, gamalli, grnlenzkri konu orpinu, a sauma n fyrir mig kamikkur.  Hn lofai v, sagist mundu
gera a mjg fljtlega og tk mt af ftum mnum pappaspjald.  N gat g alvru fari a hugsa til ess, a fara me einhverjum Grnlendingnum selveiar.

a var auveldara a segja en a gera.  Hver mundi vilja taka mig me sr?  Hver vildi auka byri sna og leyfa mr a koma me t nfurunnan sjaarinn?  sinn ar er nmyndaur og hvert hugsa og varkrt skref ar getur ori hi sasta.  Grnlendingarnir orpinu vildu alla vega engu lofa ann daginn.
Upa, ef til vill, Imera, g veit ekki, sgu eir, egar g spuri , hvort eir fru aftur daginn eftir a sjarinum.

Lklega braut a bga vi venjur hins frjlsa veiimanns a binda sig vi kvein lofor a essu leyti.  Hann fr, egar honum sjlfum hentai, hvort sem a var kl. fjgur a nttu, tlf hdegi ea alls ekki.  a skerti frelsi hans a binda sig.
g var a komast a srndinni, hvernig sem g fri a, og ar sem g er barn simenningarinnar, skorti mig olinmi til a ba ess lengi a f essari r minni fullngt.  a var vegna essarar eirar, a g var kominn stfana kl. tta morguninn eftir.  g gekk niur sinn a sleaslinni, sem l fram hj Kap Tobin a srndinni.
Veri var gott, logn og heiskrt, en grimmdarfrost.  Slin skein heii og g fkk glju augun.  Geislarnir vermdu ekki.  a brakai og marrai snjnum vi hvert ftml og rakinn nefi mnu fraus, egar g andai a mr.

g var starinn a komast me fyrsta hundasleanum, sem fram hj fri.  Mr yfri ekki skotaskuld r v a stva einn hundaslea.  g hafi stva hesta og naut, bla og bifhjl og heilt fraktskip Dumbshafi.  Hlftmi lei n ess, a nokku gerist.  s g hundaki jta gegnum orpi, konur og born fora sr r vegi og heyri hrpin eklinum.  Hundarnir utu niur fjrinn og andardrttur eirra skildi eftir sig gufusl.
eir stefndu beint mig.

g veifai llum ngum og hrpai.  Grnlendingurinn hlaut a hafa s mig.  Hvers vegna stanzai hann ekki?  Hundarnir utu fram me sama hraa og snjrinn yrlaist upp kjlfar eirra og sleans.  g var a hrfa til hliar, svo a hundarnir hlypu mig ekki um koll.  egar eir voru komnir alvag a mr viku eir til hliar strum sveig t troinn snjrinn.  etta hgi eim og g tk undir mig geysilegt stkk og lenti sleanum vi ftur veiimannsins.

Hann sagi eitthva, sem g skildi ekki.  g hlt mr dauahaldi ftur hans og vertr sleans, v a ftur mnir drgust snjnum vi hli hans.  tti g a sleppa tkunum og reyna a komast skaddaur fr essu?  Nei, g skyldi hanga, hva sem a kostai.  g reyndi veikum burum a n traustu haldi en fann , a g var tekinn traustu taki og kippt upp sleann.

Kujanak, kujanak, takk, takk, sagi g grnlenzku, settist upp og tk af mr bakpokann.

g gaf eklinum til kynna tknmli, a g tlai me honum t a srndinni.
Piusse, selir?, spuri g og hermdi eftir manni a skjta br.
Upa, ef til vill, sagi hann og yppti xlum.
Mikill veiimaur margir selir, sagi g blandari grnlenzku og dnsku og lagi hndina xl hans.

Vi horfum hvor annan og hlgum hjartanlega.  Svo rtti g honum pakka af vindlingum og hannd dr upp kveikjara og rauan vasahnf.  Hann rak hvort tveggja upp a nefinu mr eins og hann vildi segja:  ekkir etta?
J, g kannaist vi gripina.  Hvernig hafi hann komizt yfir ?  ri 1967 gaf g Grnlendingunum, sem g kynntist, svona vasahnfa og kveikjara.  Samkvmt v hfu leiir okkar legi saman einhvers staar en hvar?

Auvita ekkti hann mig.  Hver ekkti ekki Austurrkismanninn?  Smflki orpinu hrpai alltaf:  striger!, striger!, ega g gekk gegnum byggina og fullorna flki var alltaf a reyna a tala vi mig me misjfnum rangri .  Honum reyndist reianlega auveldara a ekkja einn Austurrkismann aftur en mr 250 Grnlendinga.  Auk ess var hettan hans svo samanreimu, a mjg lti sst faman hann.

g byrjai a reifa fyrir mr  meal hafna btanna, sem hfur siglt me okkur og spuri stutt og laggot:  Entalik?
Hann hristi hfui:  Dorthe.

J, Dorthe var ltill ktter, sem Grnlandsverzlunin tti.  Vi hfum fari saman til Bjarnareyjar vi Innra-Scoresbysund, veitt seli vi Suurhfa og skoti fjldan allan af gsum Norausturfla.

Bjrne og Sydkap, sagi g, hreyfi hendurnar upp og niur og lkti san eftir manni me riffil.  Hann hl og kinkai kolli til samykkis.

urum vi fyrir v happi, a vl btsins bilai og vi lgum tvo daga og tvr ntur fyrir mynni rinnar Scurchart n talstvar.  Tignarlegir borgarsjakar sigldu umhverfis okkur og af og til brotnuu str flykki r eim, svo a bturinn hoppai og skoppai  eins og temja og vi urum a rghalda okkur til a hrkkva ekki tbyris.  egar vi vorum heimlei a viger lokinni, skall okkur ofsarok og himinhar ldur kaffru btinn hva eftir anna en alltaf skaut honum upp aftur.

Dorthe Ajungilak, dorthe er gur btur, sagi g.  a kom ngjublik augu hans og hann brosti.  Eftir essa sameiginlegu reynslu fyrir tveimur arum vorum vi ekki kunnugir hvorum rum.

a var sama, hvort ferast var me Grnlendingum bt a sumri ea hundaslea a vetri, alltaf voru eir glavrir og flagslyndir.  Hann tk veru minni sleanum vel, andsttt v, sem g hafi bizt vi, og reyndi a halda uppi samrum vi mig.  Samtal okkar var hlfgerur ltbragsleikur en samt skildum vi hvorn annan furuvel.

Slin milli orpsins og veturathugunarstvarinnnar Tobinhfa var vel troin og greinileg, hundarnir voru reyttir og kappsmiklir, nstum um of, v aeir voru lka flogagjarnir.  Andgufur eirra frusu jafntt, svo a vi stum hrmoku sleanum fyrir aftan .  Fyrstu stundina hfu eir fleiru a sinna en drttarhlutverkinu einu.  a hafi ekki unnizt tmi til stru og smu morgunverkanna fyrr, svo a eir uru a gera au hlaupum.  Vi essar athafnir hgja eir ferina lti eitt og vera a gata sn vel sleanum.  a var oft furulegt, hversu litlu munai og hve fimlega eir viku sr fr ea komu sr aftur fturna, egar eir lentu aftur fyrir sleann og drgust me.

Eftir klukkutmafer komum vi til Tobinhfa.  ar stu nokkur hs innan um alls konar stangir og mstur.  ar bjuggu einnig nokkrir Grnlendingar llu lakara hsni en starfsmenn stvarinnar.

Ekillinn minn, Edward, stvai sleann fyrir utabn einn kofarfilinn og  fr inn til a hlja sr.  Mr fannst lka gott a f a teygja r mr og gekk hlffrosnum ftum a veurstinni.  Vlamaur stvarinnar, Jimmi Karlson, em g hafi kynnzt fyrir tveimur arum, kom t r vlahsinu.  Hann rak upp str augu.

Hall Matthias.  ert kominn til Grnlands aftur.  Getur ekki gleymt Scoresbysundi og Tobinhfa?
Sennilega ekki Jimmi.  g vildi lka sj, hvernig y byggju a vetrarlagi.
Eru etta hundarnir hans Edwards?  Eru i leiinni a srndinni?  Komdu inn fyrir og fu r smyl kroppinn.
arft ekki a bja mr tvisvar.  etta er n meiri fimbulkuldinn.  a liggur vi, a myndavlin frjsi fst vi nefi manni.

a var notalega hltt hreinlegu og ntmalegu stvarhsinu.  Veurfringarnir voru a ljka undirbningi vi a senda athugunarbleg (radiosonde) loft.  a var egar bi a fylla belginn og tkjakassinn var hengdur nean hann.  honum eru miss konar veurathugunartki og senditki.  eir opnuu allstrar dyr, fru t me belginn og slepptu honum lausum.  Litli sendirinn kassanum sendir upplsyingar um loftrsting, rakastig og hita mismunandi hum til stva jru niri.  Fylgzt er me belgjunum radarskermi og reiknu t vindtt eftir stefnu eirra og reki.

Belgurinn var varla horfinn r sjnmli, egar Edward birtist.  Hann greiddi r aktygjaflkjuynni og svo hldum vi af sta aftur.
Bless, bless, hrpuum vi.

sta ess, a teki vri beint undir kvejur okkar, heyrum vi hrpa eftir okkur:  Fari i varlega.  Gti ykkar vkunum!

Getur a veri, a selveiar vi srndina su svona httulegar?  Var ll essi hrsla rttltanleg?  a kmi allt saman ljs.

Hundarnir voru greinilega thvldir, v a eir tku duglega t eftir endulngum hfanum.  ar kom brtt brekka niur fjrinn og Edward hrpai hundana til a draga r ferinni, en eir ltu sr ekki segjast.  Sleinn steyptist fram af brekkubrninni og mr fannst g sj beint niur fjrinn.

Edward stkk aftur fyrir sleann, hlt sr dauahaldi og reyndi a draga r hraanum.  Hundarnir geru sr ljsa httuna v a f ungan sleann yfir sig undan brekkunni og hlupu eins og eir ttu lfi a leysa, nokkrir hgra megin vi mija sl, hinir vinstra megin.  Allt kom fyrir ekki.  Sleinn dr uppi og rann yfir aktygin og hundarnir drgust eftir honum.  eir lfruu mtlega og reyndu n rangurs a koma ftunum fyrir sig.

g sat stjarfur sleanum og vissi ekki, hva g tti a gera.  a var ori of seint a stkkva af.  g hefi broti mr hvert bein, v a hrainn var orinn svo mikill.  Hi eina, sem g gat gert og geri, var a rghalda mr og ba ess, sem vera vildi.  Sleinn steypti stmpum og endasentist sitt hva.  g var a vera vibinn a stkkva af, ef honum hvolfdi, v g hlyti rugglega verri trei, ef g yri undir honum, en af stkkinu.

Hrainn jkst enn.  Mr fannst g vera a liast sundur og hryggjarlengjan vri a klofna.  Vi nlguumst gapandi sjvarfallasprungurnar fjrunni.  Vonandi stist sleinn essa sustu olraun ur en hann rynni t slttan sinn.  g setti mig stellingar til a taka vi lokahgginu.  gerist kraftaverki.  Sleinn stvaist.  g staulaist ftur, leit Edward hlfringlaur, svo brosti g til hans eins og g hefi aldrei vinni skemmt mr betur.

Hundarnir lfruu enn og voru hlfskmmustulegir me lafandi skott og tungur.  Edward dr aktygjunum fram fyrir sleann og sparkai rassinn hverjum fyrir sig.  San hagrddi hann aktygjunum, settist sleann og g fyrir framan hann og vi brunuum aftur af sta.  Vi skrngluumst yfir sprungurnar og san slina milli shraukanna rtt vi strndina, ar til vi komum aftur slttan s.

Nstu klmetrana var sinn ldttur eins og vottabretti.  a var engu ru lkt en a sjrin hefi frosi hvassviri og ldugangurinn hefi stirna.  ldurnar voru svo har, a vil, a vi yrum sjveikir.  Miki urum vi fegnir, egar jfnurnar voru a baki.
arna ti snum nddi um okkur nstingskaldur vindur, sem var reyndar algengt, en 45 gru frosti afber enginn a sna andlitinu hann.  a var v ekki anna a gera en a hylja aldliti eins vel og hgt var og a lokum gat g aeins kkt t um rlti gat samanreimari hettunni.  Langt ti snum s g einhverjar dkkar stir og egar nr kom, s g a etta voru kajakar og grft samanreknar flatbytnur r tr.  Btarnir lgu hvolfi vi sleaslina.

Edward gaf hundunum merki um a stanza og vi tkum einn kajakinn og lgum hann vert yfir sleann.

Framundan okkur var n u..b. riggja metra hr shryggur, sem hafi birgt okkur sn fram vi.  Edward beindi hundunum beint hann og eir tku undir sig geysilegt stkk til a komast yfir hindrunina.  Hstandi og lfrandi klruu eir sig upp brattann en tkst ekki a komast yfir toppinn.

rist forystuhundurinn og beit yrmilega makkann hundinum, sem nstir voru, annig a hrlufsurnar flugu allar ttir.  v nst lgust eir aftur aktygin og reyndu n.  Hann var s, sem ri.  Hann lei ekkert hlfkk.  Vesalings hundarnir klruu og krfsuu, runnu aftur bak og reyndu aftur.

g vildi hjlpa hundunum og leit Edward.  Hann blvai og lt svipuna ganga hundunum, sem bru sig aumlega undan hggunum.

Skyndilega tkst eim me undraveru, sameiginlegu taki og krftum a krafsa sig yfir.
N blasti vi okkur rennislttur og glr ns.

a var eins og vi fykjum yfir essa spegilslttu aun.  Mr fr brtt a la heldur illa, egar g s hvernig sinn gekk bylgjum undan unga sleans.  vissi g, a lagnaars er geysilega seigur og getur bori meiri unga en hann ltur t fyrir.  rtt fyrir a, fannst mr etta lkt og a sitja trjtoppi, sem sveiflast til og fr stormi og enginn vissi hvenr brotnai.

Sleahundarnir, sem eru svo villtir, a erfitt er a hemja landi ea ykkum s, voru skyndilega ornir svo leiitamir, a eir hlddu hverri skipun hsbnda sins samstundis.
Iji, iji, til hgri, ijo, ijo, til vinstri.  Edward urfti ekki anna en a hvsla essi or.  Hundarnir hfu teki algerum sinnaskiptum.  eir hfu vafalaust veur af opnu hafi vi srndina og geru sr lka grein fyrir v, a sskni undir ftum eirra var runnt.

Elishvt eirra skynjai httuna, sem eir gtu ekki yfirunni me krftunum einum saman, heldur uru eir skilyrislaust a treysta dmgreind mannsins sleanum.
g var httur a gera mr grein fyrir v, hvert vi stefndum, v a hr var engin sl lengur og enginn sjndeildarhringur.  a sst ekkert anna en saunin og nokkrir hrmokubakkar, sem vi brunuum gegnum.  Fjarlgirnar tndust okunni.  Hundarnir voru ornir hrmgrir.  Skyndilega heyrum vi skothvell.

rr skothvellir fylgdu strax eftir.  g nuddai hrmi af andlitinu til a geta s betur.   s g skugga birtast okunni, hunda og menn, og
handan eirra auan sj miri sauninni.  Vi vorum komnir a srndinni.  essum sbreytilegu slum fluu Grnlendingarnir sr lfsviurvris.  Sjvarspendr, selir og stundum rostungar, koma hr upp yfirbori til a anda.  Hrna hittast lka veiimennirnir fr Scoresbysundi og Tobinhfa.  Hinga koma hvorki konur n born, v a etta er rki karlmanna og karlmannsverk a vinna.

Edward kallai eitthva til eirra, sem nst stu, e.t.v. var a kveja ea sk um ga veii.  Einn eirra tr sr ofan kajak og rri af sta til a slkja skotinn sel.  Veiin virtist ganga okkalega, v a g s nokkra seli, sem var bi a draga upp sinn.  Edward hlt fram mefram srndinni.  Hann vildi greinilega ekki veia margmenni.  A hlftma linum sum vi fleiri hundaslea og veiimenn framundan okunni og Edward tk stefnuna .

etta virtist gur veiistaur.  tal blslir lituu sinn og selir lgu eins og hrvii um allt.  arna l lka flatbytna, hlf uppi snum og hlf sj.  Vi stanmdumst skamman spl fr mnnunum og gengum varlega tt til eirra.  g gekk nokkrum skrefum eftir Edward til a ekki yri of mikill ungi snum einum sta og fylgdist vel me, hvar hann steig niur.  g skiai sinn lka gaumgfilega til a reyna a lra sjlfur, hvar vri htt a setja niur ft og hva bri a forast.  Mr lei eins og g vri a paufast einn og bundinn yfir kolsprunginn skrijkul.  Hr eins og ar getur nsta skref ori hi sasta og reynslan og athyglisgfan geta bjarga lfi manns.  a er langt fr, a a dugi hrna nfurunnum snum.  Grnlendingarnir virast einnig hafa eitthvert sjtta skilningarvit ea elisvsun snum.

a er erfitt a lsa tilfinningunni, sem grpur mann, egar stai er srndinni og sinn gengur bylgjum undir ftum.  a er lka gnrungi a horfa ofan djpi gegnum glaran sinn.  a er engu lkara en a standa yngdarlaus sjnum.  a er htt a fullyra, a vi vorum miklu nr bum sjvarins en flkinu strndinni, sem l svo rafjarri.  a er skrti, a vatni og sinn skuli vera sama efni, aeins mismunandi storknunarstigi.

Vi komum okkur fyrir u..b. 100 m fjarlg fr hinum veiimnnunum vi litla vk snum.  Kvejurnar voru stuttar og eir gfu mr, askotadrinu, naumast gaum.  Veiarnar ttu hugi eirra alla og eir horfu spenntir t haffltinn.  Vi sjaarinn var alltaf okuslingur vegna hins mikla hitamunar sjvar og lofts.  Sjrinn er lti eitt nean frostmarks en miklu meira frost lofti essum rstma.

Nstu stundirnar liu n ess, a nokku gerist.  a sst ekkert lfsmark haffletinum.  Veiimennirnir gengu af og til a sleum snum og hlupu fram og aftur til a halda sr hita.  Mr var lka kalt, svo a g gekk a sleanum okkar, kveikti prmusnum og brddi s kaffi fyrir okkur.  Sui honum vakti endurminningar um fyrri vintri okkar saman.  au voru f skiptin, sem hann hafi veri mipunktur athygli minnar og kunningjanna fjallgngum, egar vi bium me eftirvntingu eftir heitu kaffi ea einhverju bitastara.

g yljai mr hndunum mean g bei eftir v, a sinn brnai.  birstist allt einu einn veiimannanna og reif mig upp r draumum mnum.  Hann leit fyrst pottinn me snum og san mig sagi:  Ikke is!  Hann reif pottinn og skvetti innihaldinu strum boga t sinn.  g horfi hann furulostinn.

Hvern fjandann tti etta a a?  sta ess a glejast yfir v a eiga a f heitan kaffisopa, hellti hann vatninu.  Hann s, hvernig mr var innanbrjsts, brosti randi til mn og fr me pottinn,  Skmmu sar kom hann til baka me pottinn sneisafullan af snj annarri hendi og smola hinni.  Hann hlt smolanum upp a vrum mnum.  Ja, svei, hvlkt saltbrag.  N rann upp fyrir mr ljs.  a var ekki hgt a nota sjvars kaffi.  Hann var allt of saltur.  g hefi heldur betur ori a athlgi, ef g hefi boi salt kaffi.  ess sta uru eir allir yfir sig hrifnir, egar g bau eim sjandi vatn kaffi.

a kom brtt ljs, a etta var einhver bezta hugmynd, sem hugsast gat fyrir .  eir geru sr skyndilega ljst, egar eir struu kaffi me snilegri ngju, a prmus, lpottur, sykur og neskaffi voru missandi hluti tbnaar veiimannsins.  Til a auka enn ngjuna lt g tvo vindlingapakka ganga manna milli.  a m segja, a g hafi ennan htt keypt mr agang a veiimannasamflaginu.  N var g orinn einn eirra.  Heitur sopinn kom llum gott skap og eir hlgu og msuu og tkust gamni.

Einn eirra fann tmt skothylki, stillti v upp u..b. 30 m fjarlg og fkk mr riffilinn sinn.  tt g hefi ekki snert skotvopn san strinu, var g n a verja heiur minn.  g lagist endilangur sinn, miai og hleypti af.  Afturkasti af rifflinum var svo miki, a g missti nstum hfuna.  Fyrsta skoti geigai.  Nsta skot fr of nearlega.  rija skoti fell hylki.  g hfi snjkggulinn, sem a st .

Edward og annar til voru hinir einu, sem hfu hylki.  eim finnst gaman a reyna me sr ennan htt og gera a oft.  etta er lka g fing fyrir selveiar, v a selurinn rekur oftast aeins upp gltrni og stundum er fri langt.  a er randi fyrir essa menn a nta hvert tkifri, sem bst til a skjta sel og missi ekki marks.  Biin er oft lng.

annig var a etta skipti.  San vi komum hafi enginn selur szt.  Hinir veiimennirnir fru a tygja sig til heimferar og smtndust brott.  Loks vorum vi Edward einir eftir.  Slin gekk til viar og okan eyddist.  Svo langt sem auga eygi sum vi ekkert kvikt snum.  Allir voru farnir heim.

Vi hfum ekkert bora allan daginn og mr lei ori blvanlega af hungry og kulda.  a ddi ekkert a barma sr.  Var etta ekki aalstan fyrir Grnlandsfr minni?

Skyndilega birtist dkkleitur hvirfill haffletinum og jafnskjtt rauf skothvellur gnina.  Skoti hfi og selurinn marai hlfu kafi.  Edward tr sr kajakinn og rri af sta til a skja hann.  g fylgdist spenntur me honum sjnaukanum.  Hann rri me vlrnum takti ar til hann kom a selnum.  krkti hann belginn me agnhaldi og batt hann fastan vi kajakinn.  N var hann binn a tryggja sr brina og urfti ekki a flta sr eins miki til baka.  egar hann kom nr, rri hann af llum krftum, annig a kajakinn rann a mestu upp sinn.  g fetai mig varlega nr og greip stefni til a aftra v, a hann rynni aftur bak ea ylti hliina.  Edward mjakai sr upp r btnum og steig t sinn, sem brast undan honum og hann skk upp a mitti.

a l vi a hjarta mitt stvaist.  Hann hlt sr dauahaldi btinn og spriklai me ftunum.  Vatni flddi upp r vkinni og alla lei til mn.  Hva tti g a gera?  Hvernig gat g hjlpa Edward?  g vissi, a hver seknda var drmt, v a ofkling var yfirvofandi.  Edward reyndi rvntingu sinni a koma ftunum upp skrina, en v meir, sem hann barist um, eim mun strri var vkin.  Lokst htti hann a brjtast um og var a rotum kominn.  g gat ekki lti hann drukkna arna n ess a hreyfa fingur til bjargar.  mean essar hugsanir flugu um huga mr, skauzt hann eins og tappi r flsku upp r vkinni, reif gain r nndum mr og lagist yfir hann.  Btnum hvolfdi yfir hann og hann hvarf allur undir yfirbori.  egar honum skaut upp aftur, bls hann eins og rostungur.  Hann rghlt sr enn btinn, skalt vatni rann um andlit hans og augum hans skein ttinn.

g lt alla var lnd og lei, fikrai mig mefram kajaknum a vkinni og kom honum rttan kjl me lkamsunga mnum.  ennan htt drst Edward svo htt upp r vkinni, a hann gat skreist upp mannheldan s.  Hgt og rlega mjakai hann sr eins og selur maganum og hlt annarri hendi kajakinn.

Selskinnsstgvlin hans, bjarnarskinnsbuxurnar og fitukmugur anrakurinn hfu greinilega dregi minna vatn sig en g hafi bizt vi.  Vi mttum samt engan tma missa og flttum okkur a koma selnum og kajaknum fyrir sleanum og brunuum san af sta heim lei heim hlja stofuna, sem var v miur allt of fjarri.

Hrai hundanna var hreint gnvekjandi.  a var eins og blessaar skepnurnar skynjuu, hva var hfi.  Til ess a skla Edward fyrir nprum ningnum sat g fyrir framan hann og hann hjfrai sig upp a baki mnu, vafinn inn saunautsfeld.  Samt lei ekki lngu, a kuldinn var honum ofraun.  Hann vissi, a eini mguleikinn til a yfirvinna hann, var a vera hreyfingu.  Hann stkk aftur fyrir sleann, greip hldin og hljp me.  egar hrainn var orinn of mikill fyrir hann til a hlaupa, lt hann sig dragast me og egar hann var orinn rmagna af reytu, stkk  hann upp sleann fyrir aftan mig.

Eitt sinn, er hann stkk upp sleann til a hvla sig, heryi g a eitthva datt sinn.  Vi stvuum hundana og g fann riffilinn nokkra tugi metra fyrir aftan sleann.  lin hafi slitna.

Heimskautsnttin hafi veri a smfrast yfir okkur mean llu essu st.  Svo virtist sem snbreian kmi veg fyrir, a aldimmt yri.  a var eins og eitthvert endurskin fr horfinni sl ljmai yfir storknuu Dumbshafinu.  Sleinn lei yfir sinn umlukinn essari lsanlegu dr.  Marri og braki snjnum undan sleameiunum minnti grt og gnstan tanna fordmdra slna.

g hkti sleanum og reyndi a hreyfa mig lti til a skla Edward sem bezt.  Kuldinn var farinn a ganga anzi nrri mr sjlfum og g var orinn allstirur.
Vi skildum kajakinn eftir landmenginn vi shrygginn, sem hundarnir hfu haft sem mest fyrir a komast yfir.  Mr fannst ungu fargi af mr ltt a hafa nfurunnan sinn a baki og vera kominn ykkan og traustan s, ar sem vi gtum auk ess fylgt greinilegri sl.  rreyttir renndum vi upp brattan Tobinhfann.  brekkubrninni urum vi sammla um, a vi kmumst ekki vi svo bi til Scoresbysunds og yrum a f hlju kroppinn ur.

Edward fr til vinas sinna og g til Jimmi Karlsons og anga tlai Edward a skja mig, egar hann var tilbinn til a halda fram heim lei.  myrkrinu fann g enga trona sl a hsi Jummis og v djpan snjinn me talsverum erfiismunum.  Allt einu steig g einhverja jrnu undir snjnum.  Hn lfrai, eyttist upp, urrai a mr og stkk san mig.  g br ftinum eldsnggt gegn rsinni og ni a spyrna hundinum fr mr, svo a hann flaug loftkstum aftur fyrir sig.

N lifnai heldur betur yfir umhverfinu.  Ekki frri en 20 hundar, sem voru bundnir vi Langa keju risu upp r snjnum og brtt breyttist nturkyrrin eitt allsherjar hundagl.  Hrin risu hfinu mr.  Hvlkur gauragangur!  Bara vegna ess, a g hafi stigi einn hund.

g fltti mr fr hundunum a hsinu og opnai dyrnar.  Mr br brn, egar g leit spegilinn anddyrinu og s sjlfan mig.  essi skrtni fugl, sem g s, var svo daur, a ekkert sst af andlitinu anna en hrmaar augnabrnir  og augu.

Sll aftur Jimmi.  Bannsettur kuldi er etta.  M g ylja mr hj er
Gakktu binn.  ert alltaf velkominn.  Veiddu i eitthva?
Bara einn sel.  Hann er sleanum.

Jimmi er einn eirra Dana, sem hefur teki stfstri vi Grnland.  Honum finnst frelsi og fjarlgin fr vingunum simenningarinnar vega yngra en harri og skorturinn hr.  Hann er vlstjri veurstvarinnar og notar allar frstundir snar til veia.  Hann tti hundana, sem g hafi hnoti um snjnum fyrir utan.

g var a afklast yfirhfnunum og stgvlunum, egar dyr opnuust hljlega fram ganginn og g fann tvo mjka handleggi vefjast um hls minn.

Anta!

etta var litla, fallega stlkan hans Jimmis me ljsu lokkana sn, litla kartflunefi og saklausu, djpblu augun, sem horfu spyrjandi mig.

Viltu leika vi mig nna?

Hn hlt um hls minn og litli nttkjllinn lyftist, svo a g s, a hn var berftt.  Forvitnin hafi veri svo sterk, a hn hafi roki beint fram r rminu og gleymt a fara skna sna.  Hn tti reyndar a vera steinsofandi essi tveggja ra hnta.  g tk hana fangi og settist djpan hgindastl stofunni.

essi heimilislegi og hllegi griastaur 71N var eins og smkku mynd af Danmrku.  mis ntmagindi, s.s. olukynding, ba og teppi t horn auk glymskratta, segulbands og ntmahsgagna, geru lfi brilegt essum rstma.

rtt fyrir allt etta og kaffi og smurt brau, sem g ai mig, hvarf ekki skld norurhjaranttin me llum snum httum r huga mr.  Hn bei fyrir utan.  a er furulegt, a unnir hsveggir geti skili milli svona lkra heima.

egar g sagi Jimmi fr happi Edwards, geri g mr fyrst ljst, hve hur hafi skolli nrri hlum.  g lyfti kaffibollanum og sagi.  Skl, Jimmi.  Miki er lfi dsamlegt.  Oft hef g hugleitt, hvers vegna lfi virist fegurra og eftirsknarverara, egar yfirvofandi lfshski er a baki.  etta er sama lftran og okkur er gefin vggugjf og v skyldi hn meira metin eftir a fari hefur veri gleysislega me hana og menn hafa sloppi me skrekkinn?

Mir Anitu var a bera hana tvisvar inn rm ur en hn stti sig vi a vera a yfirgefa okkur og sofnai.  Heimskn mn virtist vera velkomin fremur tilbreytingarlausri tilveru hjnanna.  Jimmi sagi mr fr starfi snu, hsinu Danmrku og framtardraumum eirra.

g hugsai me sknui til hljunnar stofunni hans Jimmis, egar vi Edward utum aftur af sta t dimma og kalda nttina.  g sat lonum saunautsfeldinum og hallai mr upp a gaddfrenum selnum og ftunum hans Edwards.  Hann l fyrir mig urrum lnsftum og tottai ppustertinn sinn.  Hundarnir fengu laustan tauminn og eir virstust draga sleann fyrirhafnarlaust eftir troinn slinni.  Bragandi norurljsin loguu himinhvolfinu.  a var undursamlegur sjnleikur.  Grnar geislarkir liuust  upp fr sjndeildarhringnum a hvirfilpunkt, leystust upp teljandi tti, hurfu og birstust aftur annars staar, ttust gormlaga hringi og tku sig furulegustu myndir.  a er ekki hgt a slta sig fr slkum undrum.  au hertaka slina me trfum snum.  Skrautbljur fngers, ljsraus ljss breiddust tignarlega yfir sjnarrndina, stigu og vllu, bylgjuust og fust saman eins og eim vri stjrna af sundum limamjkra sludansmeyja.

egar mttarvldin setja slka sningar svi, hverfur reyta og kuldi og allt heimsins bl eins og dgg fyrir slu.  g skimai eftir sjrnumerkjum, sem g ekkti, eins og g var vanur a gera heiskrum kvldum.  Fyrst kom g auga Karlsvagninn og fann Plstjrnuna beinu framhaldi af afturhjli hans.  Hvernig gat etta veri Plstjarnan?  Vi voru aeins staddir 71N og ar tti hn ekki a vera hvirfilpunkti.  etta var einhver vitleysa, v a essi stjarna var rbeint yfir okkur.  g reyndi aftur og tk mi af Kassipeiu, v a Plstjarnan a vera mitt milli hennar og Karlsvagnsins.  etta stafesti aeins fyrri niurstu.  g var a stta mig vi, a alit mitt stu hennar essari breiddargru vri rangt.  vaknai spurningin um stu hennar, ef g sti sjlfum plnum.  Tpast gat hn lka veri lrtt yfir hfi manns ar?  rann upp fyrir mr, a a er ekki hgt a skynja svona lti horn me berum augum.  Stjarnan virist aeins standa hvirfilpunkti, ar sem vi vorum.

Hundarnir voru ekki eins kappsamir og um daginn.  Ljsaspili festingunni hafi engin hrif og enginn annar hundaslei var til a keppa vi.  Mr virtist Edward vera jafnhugfanginn af ljsadrinni og g.  a var lngu dautt ppunni hans.  Vi hfum ekki yrt hvor annan fr v a vi lgum af sta fr Tobinhfa.  Rtt eftir a vi renndum r hlai benti hann mr nokkrum sinnum afarskr norurljs, en san skkti hann sr niur eigin hugsanir.

tt a s einstur atburur a jta um sinn hundaslea a degi til, er tplega hgt a bera a saman vi fer okkar essa ntt.  a var engu lkara en vi vrum komnir til annars heims, heims, sem fum hlotnast a kynnast en margir vildu gefa miki fyrir a kynnast.  N fru tlnur fjallanna handan byggarinnar vi Scoresbysund a bera vi stjrnubjartan himin og g ttist einnig sj ma fyrir kofunum vi rtur eirra.

v urfti essi drarfer a taka enda?  g var svo hugfanginn af essum ljsaleik, a g hefi geta seti sleanum fram andlti og hefi , samkvmt gosgnum Grnlendinga, sameinast slum framliinna, sem liast um himingeiminn sem norurljs.

Hungur, kuldi og reyta hurfu gjrsamlega skuggann.  essar ltilmtlegu jarnesku tilfinningar er ekki hgt a bera saman vi vkudrauminn, sem birtist mr essa gleymanlegu ntt.

FJRI KAFLI


.

 TIL BAKA        Feraheimur - Garastrti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM