Grnlandsvetur fjri kafli,

FIMMTI KAFLI

GRNLANDSVETUR
eftir Mattias Koglbauer
hundasleum um heimsskautssvi

FJRI KAFLI
STRHR

.

.

Utanrkisrnt.


nat.is

Dgum saman hafi geisa strviri me hr og gurlegum verurhljum.

Kristjn, grnlenzkur vinur minn, og g lgum frenu glfi veiikofa Rathboneeyju fyrir strnd Liverpoollands.  Tveir veiimenn fr Vonarhfa (Cap Hope) svfu mjum kojum, sem lktust einna helzt hreiurkssum.  Eina birtan var af kertisstf grfgeru borinu.  Flktandi ljsi speglaist skristllum veggjunum og kastai draugalegum skuggum glfi.  Leifar af rnuum sel, sem vi hfum dregi fram lfi , brust stanzlaust vi kofavegginn utanveran.

Vri ekki betra a skja skrokkinn ur en hann fyki burt?  Upphaflega var hann eingngu tlaur hundunum, en verir hafi neytt okkur til a leggja hann okkur til munns, v a vi hfum ekki komizt t fyrir dyr til a veia okkur ti matar.  ennan dag gfum vi hundunum smskammt en daginn eftir ttu eir a fasta samkvmt venju.  En hva bri arnsti dagur skauti sr?

Imera.  Grnlendingar ba yfir trlegri slarr og lfsspeki eirra sl minni vi essum rengingum.  eir hugsuu ekki um morgundaginn og v sur um arnsta dag.

Imera.  g reyndi a ta essum hugsunum fr mr en r sttu a mr aftur n aflts.  Hva yri um okkur, egar selskjti ryti og ekki brygi til betri tar?  Vafalaust myndu Grnlendingarnir yppa xlum vi essari spurningu og svara vi einu til, a vi myndum koma nokkrum hundum ftkari til baka.

Mr fll ekki a hugsa til ess, tt g vissi, a margir plfarar hfu bjarga lfi snu ann htt, ef eir voru svo heppnir, a vera me velalda hunda.

Hvers vegna fru Kristjn ea hinir tvir ekki t a skja skrokkinn?  eir hlutu a heyra gauraganginn jafnvel og g.  Hva var g a hafa hyggjur af v?  Hann hlaut a vera snum sta mean barsminni linnti ekki.  a yri n verri sagan, ef allt yri hljtt.  g s ekki fram anna en g yri a skreiast upp r hljum svefnpokanum t 40 gru frosti.  Vonandi yru hinir fyrri til  tti g e.t.v. a vekja ?

Tminn silaist fram vi essar vangaveltur og gaddfreinn skrokkurinn linnti ekki ltunum.  A lokum stst g ekki mti lengur og skrei drmt upp r pokanum.  g opnai dyrnar me gtni en roki reif reif hurina strax r hndum mr upp gtt og skellti henni vegginn.  Snjrinn gusaist inn, blindai mig og slkkti kertinu.  a var eins og llum djflum vtis hefi veri sleppt lausum.  g greip dauahaldi dyrakarminn me annarri hendi, teygi mig skrokkinn me hinni og losai hann af krknum.  Skrambi var hann ungur.  g missti taki og komst ekki hj v a fara t gjrningaveri.  g barist t um gttina.  Vit mn fylltust ll samstundis af snj og g ni ekki andanum.  Mr fannst g vera a kafna en staulaist samt a skrokknum.  Rtt hj mr lfrai hundur, san tku fleiri undir og lokst allur hpurinn.


Einn hundanna kom hoppandi remur ftum  og g fltti mr a draga selinn r seiling fr honum niur snjtrppurnar a opnum dyrunum.  ar tk Kristjn vi honum.  Banhungraur hundurinn elti enn og g snri mr a honum og lyfti fti eins og g tlai a sparka.  fyrst hrfai hann og lagist snjinn.

a er ekki skemmtileg sjn a sj hunda hkta um remur ftum, en a er nausynlegt vararrstfun lngum ferum a krkja rum framfti eirra drttarlarnar til a hindra strok.

Veurfsinn var svo mikill, a vi gtum me naumindum loka dyrunum aftur, tt vi legumst allir eitt.  Svo kveiktum vi aftur kertinu og brum af okkur snjinn.  egar g var kominn svefnpokann fr g a hugleia stuna n.
Skrambinn hiri etta hundaveur.  Hr hfum vi hafzt vi dgum saman, sofi margar ntur glffreranum, skolfi af kulda og ttum afartrygga framt fyrir hndum, ef verinu slotai ekki fljtlega.  Alla vikuna ur hafi veri heiskrt og kyrrt veur og vi hfum veitt vel vi sjaarinn.  Ga veri hafi tt undir kvrun okkar a halda til Rathboneeyjar til a skjta hvtabirni.

Ferin var egar orin strfengleg og gleymanleg fyrir mig.  g minntist ess a hafa lesi um drafringinn og Grnlandsknnuinn Alwin Pedersen, sem lsti adun sinni essu landsvi, Liverpoolstrndinni.  bk hans veium Grnlandi, sem Ullsteinforlagi gaf t 1958, lsir hann sleafer essum slum eftirfarandi orum:  Liverpoolland liggur norur af Scoresbysundi.  a er eitt hugaverasta og snortnasta strandsvi Noraustur-Grnlands.  Gfist mr anna tkifri til Grnlandsferar, fri g aftur anga.

Takmark ferar okkar var fjlltt Austurstrndin, ar sem tal dalir skerast inn hlendi og skrijklar steypast sj fram.  ar eru ltt kannaar eyjar me strndum fram.  a var etta landsvi, sem flestir arir en frumbyggjar landsins hfu aeins s r fjarlg fr skipum utan sjaarins Dumbshafi.  Allar tilraunir til a nlgast strndina r eirri tt hafi sinn broti bak aftur, bi vetur og sumar.  Enginn hafi haft erindi sem erfii og fyrir kom, a frna var krafizt.  Anna skipa annars zka Norurplsleiangursins, Hansa, skk hr nttina 21.-22. oktber 1869.  a brauzt langt inn sinn, sem san malai a eins og eggjaskurn u..b. 11 km fjarlg fr strndinni.  hfnin komst t sinn me einhverjar vistir og rak san strum sfleka a suurodda landsins, ar sem henni var bjarga.


Brnlund, leisgumaur okkar um essar slir, ekkti svi vel eftir margar veiiferir anga og fr me okkur norur eftir lngum dal fr Scoresbysundi.  egar essi aun og villt nttra hennar blasti vi augum, skildi g betur, hvers vegna plfarar hfu fram a essu lagt stra lykkju lei sna fram hj.  a var engu lkara en allt landi hefi nlega umbylzt af jarskjlftum.  Str og sm bjrg lgu eins og hrvii um allt, annig a vi ttum a snjnum a akka, a vi komumst leiar okkar, tt erfilega gengi.

etta hafi Alwon Pedersen a segja og meira til, en vi ltum etta ngja.

Vi hfum einnig fari um framangreindan dal og upp fjllin, egar hann raut.  etta er seinfarin og afarljandi lei og mestan hluta hennar urum vi a hlaupa me sleunum til a ltta sem mest.  g gat me naumindum hangi sleanum, v a hrai hundanna var bi mikill og jafn.  Annahvort hlupu eir eins og eir ttu lfi a leysa ea lturhgt og kstuu minni.  g var vanari jfnum hraa r fjallgngum mnum.  tt hundarnir yrftu a draga ungan sleann og okkur hangandi honum, var oli eirra ekki saman a jafna vi mitt og g hljp stynjandi og hstandi me.


Uppi fjalli skall okkur oka og a byrjai a snja.  Okkur grunai ekkert illt og hldum trauir fram.  Vi vorum lei t r vu skari, egar tk a hvessa og brtt skall iulaus strhr.  Okkur miai samt tiltlulega vel mean vi vorum fjalllendinu.  Fri var betra, v a fannirnar voru vindbarar og ttar og vi gtum jafnvel tyllt okkur sleann, egar leiin var ekki ftinn.

a var komi fram kvld, egar fjalli var a baki.  N hallai undan fti til austurs tt til Liverpoolstrandar.  Kristjn sat fyrir framan mig sleanum og stri hundunum af mikilli leikni um vlundarhs strgrtis og urarhla.  g kri bak vi hann og leit prum augum t hrarsortann.  Vi kum niur efstu drg dals, sem var umgirtur flughmrum og klettum.


Kristjn hafi spennt tvo aukahunda fyrir sleann, egar vi lgum af sta, annig a vi hfum tlf sterk drttardr.  Hrainn var lka samrmi vi a, ar sem fri var gott.  Skyggni var stundum svo takmarka, a vi sum varla meira en 50 m fram veginn.  Eitt sinn vi slkar astur, egar hundarnir voru komnir miki skri, opnaist jrin skyndilega framundan.  Kristjn hrpai einhverjar skipanir til hundanna, stkk af sleanum og hkk honum til a reyna a hindra, a hann lenti miri hundavgunni.

g hikai eitt andartak en stkk svo af sleanum, ktveltist og st upp svo skjtt sem mr var unnt.  Kristjn og sleinn voru horfnir t sortann.  g staulaist eftir greinilegri sl fram af brninni.  Brtt rakst g blflekki snjnum og sa raua blsl niur bratta brekkuna.  Ekki vissi g , hvort Kristjn ea einhver hundanna hfu ori fyrir meislum.  Hann var vi vi brekkurturnar og var a hagra aktygjunum n og sndi mr hund, sem hafi srzt trni, egar sleameiurinn rann yfir hann leiinni niur.  Hin trninu hafi flagna af aftur fyrir munnvik rum megin, svo a skein tennur hans.  Vesalings dri rtai snjnum me trninu til a kla sri n ess a kveinka sr.

Hrna niri var lygnara og minni snjkoma en a dimmdi fyrr vegna ess, a ar var alskja.  Vi vorum enn htt uppi dalnum og sum si lagan fjrinn langt fyrir nean okkur.  Skyggni var hins vegar ekki ngu gott til a vi sjum alla lei til Rathboneeyjar, sem var takmark okkar.

Vi mynni dalsins, sem var reyndar hengidalur, komum vi t slttan skrijkul.  Hann lkkai jafnt og tt niur a firinum.  Er near dr jklunum, var hann brattari og jafnari ar til hann endai krosssprungnu belti me hshum shryggjum, sem ollu okkur miklum erfileikum.  Hva eftir anna urum vi a lyfta sleanum upp r sprungum og ltta undir me hundunum en jafnframt a gta ess a detta ekki sjlfir niru snvi hulin gmldin.


egar vi komumst loksins niur fjru, var ori aldimmt.  Vi settumst sleann og kum fram t myrkri.  Krisjn hlaut a vita hvert hann var a fara, hugsai g.  Hann var sjlfsagt fari en g a sj myrkri.  Mr fannst umhverfi vera lti anna en snjr og myrkur og sjnvdd mn endai svrtum vegg nokkrum metrum framan vi hundana.

Lklega hfum vi eki klukkutma, ega g hlt, a g vri farinn a sj ofsjnir.  Hva var etta eiginlega?  Ljs?  Hvaa sjnhverfingar voru etta?  N s g a aftur rum sta.  Ekki voru ljsbjllur Austur-Grnlandi?  Var g orinn alvarlega ruglaur?  Mr fannst g vera alveg elilegur.  arna var a aftur, var skrara, dofnai og hvarf svo.  etta hlaut a vera draugagangur.  Mr datt alvru hug, a a hefi veri einhver vottur af getruflun, sem olli v, a g fr a vetrarlagi til Grnlands og n hefi hn margfaldast.  Allt skynsamt, simennta flk hlt sig innan fjgurra veggja ruggs heimilis essum tma dags veturna.  Var a ekki bein grun vi forlgin a vilja hafa vetursetu Grnlandi?  snri kristjn sr a mr:  Inuit, sag hann og benti ttina a ljsinu.


Inuit?  Menn, spuri g gapandi gttaur.
etta voru venjulegir samfundir essum slum.  Tvr verur birtust myrkrinu og snjdrfunni.  r voru a spjalla saman og Reykja og a var glin vindlingunum eirra, sem g hafi s.  etta voru veiimenn fr Vonarhfa.  eir voru lka lei til Rathboneeyjar smu erinda og vi.  Slear eirra voru milli shrauka og hundarnir hfu hringa sig niur og mktu.  Kristjn stvai sleann okkar hfilegri fjarlg, svo a ekki kmi til floga milli hundahpanna.  Eftir a vi hfum reykt og rtt saman um stund og Grnlendingarnir ornir sttir um stefnuna a fangasta, var haldi af sta aftur.  Hundarnir voru mjg spenntir og kepptust um a vera fyrstir.

Ferin yfir fjalllendi hafi ekki veri neitt sldarbrau, en var samt hreinn barnaleikur mia vi a, sem n tk vi.  Sleinn aut eins og klfi vri skoti yfir sinn, fr loftkstum yfir shryggi og hrauka og vg salt rum hvorum meinum til skiptis og st sjalda bum.  Vi Kristjn eyttumst til og fr en tkst einhvern undraveran htt a hanga sleanum.

Yfirbor ssins var eins og apalhraun og vi urum oft a losa sleann r festum.  Jafnskjtt og hann var laus, urum vi a stkkva um bor aftur og liggja eins og vi lentum, v a hundarnir brunuu samstundis af sta n.  Vei hverjum eim, sem dettur af slea vi slkar astur.


Einhvers staar ti myrkrinu heyri g annan hvorn veiimannanna fr Vonarhfa bolva hressilega.  Grnlendingar segja, a bltsyri hundaslea frist ekki syndaskr manna og reiknist eim ekki til lasta dmsdegi.  Skmmu sar kom hundahpur og san slei ljs rtt vi hli okkar.  g sat utarlega sleanum og hefi geta teygt mig og snert hundana.  eir komu svo nlgt, a g var a draga a mr fturna, svo a eir tru mr ekki um tr.  Kristjn hvatti hunda sna spart eins og hinn ekillinn.  Hvorugur vildi gefa sig.  Oft leit t fyrir, a eim tlai a takast fram hj okkur, en eir drgust alltaf aftur r og komu sl okkar.

Svona gekk etta um langa hr.  Skyndilega utu eir eins og eldibrandar upp a hli okkar einu sinni enn og gerist hi bnta; bylmingshgg rei sleann okkar aftanveran, nstandi srsauki frist upp eftir hryggnum mr og sama vetfangi rstist jrnbentur sleameiur a bringu minni.

Hva var a gerast?

Hundarnir hfu dregi ltillega r ferinni, hinir svegt t af slinni og tla fram me okkur en drgu sinn slea af miklu afli aftan okkar.  a var harur rekstur og bir meiar hins sleans lentu mr.  Annar eirra reif skinnlpuna mina og rann eftir baki mnu.  Hinn lagist bringu mina og g l klemmdur milli eirra og gat mig ekki hrrt.

Slearnir stvuust og samstundis geisai blugur bardagi milli hundahpanna.  Kristjn og hinn veiimaurinn stukku inn mija vguna me sprkum og formlingum, rifu sleana sundur og nsta andartaki hvarf hinn sleinn t myrkri.
g l hreyfingarlaus okkar slea og gat hvorki hrrt legg n li eftir falli.  g fann eitthva volgt renna eftir bakinu og klstrast nrftin.  a rann upp fyrir mr, a verr hefi geta fari, ef meiarnir hefu ekki lent nkvmlega ar, sem eir lentu.  eir hefu lklegast hryggbroti mig og stungizt milli rifjanna.  hefi ekki urft a spyrja a leikslokum hrna ti hjara veraldar.


Margir leyfa sr a lkja saman hundasleaferum og sleaferum meginlandinu, ar sem hestar me klingjandi bjllur eru drttardrin.  Hvlkur reginmisskilningur!  Hundasleaferir eru jafnlkar og r eru margar.  a er munur dags- og nturferum og v, hvort eki er eftir troinni sl traustum si ea nfurunnum si vi srndina.  Auk ess er etta stundum svo mikill rldmur botnlausu nsnvi ea upphrguum lagnaars, a menn kfsvitna 40 frosti.  A degi til er oftast hgt a sj, hva framundan er, en nturakstur er kaflega httusamur og allt gerist me eldingarhraa.  Sleinn getur stungizt fleygifer svegg og faregar hans eytzt af honum t sinn og strslasast.  Stundum er eki fram af sbrnum og sleinn skellur svo hart niur hinum megin, a bast m vi, a allt brotni spn, s, slei og bein.  Oftast olir ykkur sinn hggi af mrg hundru kla ungum sleum, en oft fannst mr ekki miklu muna, a eitthva lti undan skrokk mnum.  A kvldi, eftir langan dag slea, var g allur lurkum laminn, lkast v, a g hefi seti temju allan daginn.  Mig verkjai um allan lkamann, svo ekki s minnst mar- og kalbletti.

Hva tli klukkan s orin?  g var binn a missa tmaskyni.  g vissi aeins, a a var langt san dagsbirtan hvarf.  Veiimennirenir fr Vonarhfa voru lngu horfnir r augsn og vi vorum aftur aleinir.  sinn var svo jafn og erfiur, a hver var a sj um sig.  a var engu lkara en sprengingar ea neansjvareldgos hefi lyft sbreiunni og hn san hruni niur algerri reiu.  Lklega hfu haustvindar rst lagnaarsnum inn fjrinn og vetrarfrosti njrva hann essar stellingar.

Hundarnir okkar voru greinilega ornir reyttir, v a eir hlupu ekki lkt v eins hratt og fyrr, tt fri vri ori betra.  Kristjn lt smella 5 m langri svipu r rostungsh yfir hausum eirra.  Svona svipu ttast allir hundar.  Hn getur ori a httulegu vopni hndum Grnlendinga.


Sleinn tk vibrag og hrainn jkst.  Hristingurinn byrjai aftur og g hlt mr dauahaldi.  Hva stoai a annars?  nsta andartaki rakst sleinn hindrun og meiarnir stungust sinn.  Vi Kristjn flugum fram vi, ultum samhlia af sleanum snjnum og nmum staar botni djprar sprungu.  Sleinn var skoraur eins og br yfir hana fyrir ofan okkur og rr hundar dingluu lausu lofti aktygjunum og lfruu svo takanlega, a a smaug gegnum merg og bein.  Vi klngruumst upp r sprungunni, drgum hundana upp, lyftum undir sleann og fleygum okkur vert yfir hann, egar hundarnir tku sprettinn.

g l kyrr og stari fram veginn.  Mr fannst eitthva vera a taka sig mynd myrkrinu fram undan.  Hr voru lka sjvarfallahryggir og sprungur, sem myndast alltaf nst strndinni.  etta hlaut a vera Rathboneeyja.  Vi stigum af sleanum og hjlpuum hundunum upp bratta brekku, sem snjinn hafi skafi af.

Kofinn var ltil og krsilegur.  Hann st vi ha kletta.  Vi afhlum sleann og stungum annarri framloppu hvers hunds undir brjstaktygin til a hindra strok.  Inni kofanum rkti gur andi.  Kerti logai borinu og vi hli ess kraumai benznsuutki.  etta minnti mig eitt af neyarsklunum htt upp lpunum.  Tveir villimannslegir veiimenn stu mjum trbekk vi vegginn og horfu eftirvntingaraugum kjtpottinn.  a hefi veri hgt a villast eim og fjallaflkingum lpunum, egar liti var bletttta og kmuga anraka eirra, ef kinnbeinah andlitin og sksettu augun hefu ekki komi upp um .  Lokst var hr nokkrum hlutum ofauki, sem varla var hgt a finna Alpakofum, s.s. rifflar og saunautafeldir.

a fr a sja pottinum og indll ilmur af kjti barst a vitum okkar.  Hver okkar krkti sr bita me vasahnf.  Kjti var seigara en g hafi bizt vi.  Hvaa kjt var etta annars?  a var grfara en selkjt, magurra og seigara.  Var a af gmlum rostungi?


Grnlendingarnir boruu a si lands sins og skru bitana vi munn sr en g skar mina bita borinu, v a g vildi ekki eiga httu a sneia af mr nefbroddinn.  Vi drukkum ykkt og dkkbrnt soi me kjtinu.  a var mjg bragsterkt og minnti helzt tynnta sputeninga.  Mr tkst aldrei a venjast v, svo a mr tti a gott.  Grnlendingarnir drukku reyndar lka skpin ll af brnu svatni me kjtinu, svo a g var ekki einn um a finnast a sterkt.  egar potturinn var tmur, hallai n mr aftur bak og strauk magann:

Mamaquoq, pakksaddur, sagi g og ropai eins og rostungur.
Mamaquoq, tku Grnlendingarnir undir og struku fituna af munni sr me handarbkunum.
Mr lk forvitni a vita, hvaa kjt vi hefum veri a bora:
Piusse?, selur, spuri g og benti pottinn.
Ikke piusse, nanoq, svarai Kristjn, sem hafi fyrstur tta sig spurningunni.
I, I, nanoq, tnuu hinir.
Drottinn minn dri!  a var hvtabjarnarkjt.  g kva samstundis, a g legi mr a ekki til munns aftur.

g st ftur, breiddu saunautsfeldinn glfi og skrei ofan tvfaldan dnpokann minn.  g var daulinn og tlai a fara a sofa, en tilhugsunin um kjti lt mig ekki frii.  g gat ekki gleymt fyrstu reynslunni af v sumari 1967.


Finn Kristofersen hafi lagt gamlan bersa a velli Stewarshfa, ar sem hann var fer btnum snum.  Hann kom honum ekki fyrir btnum og dr hann v alla lei til Scoresbysunds.  ar var hann dreginn upp stein, fleginn og gert a honum og allir unglingar orpinu tku tt athfninni.  Reyndar var allt ungvii orpsins vistatt, litlir snar me hortaumana niur hku og eldri systkini.  au minnstu skriu fjrum ftum klettunum fjrunni en hin eldri stu upprtt milli eirra.  essi sjn minnti mig helzt apabr dragari og g var og ern enn hissa v, a ekkert eirra skyldi detta sjinn.

arna voru lka gamlir og reyndir veiimenn.  eir vissu greinilega, hva era urfti og fru fum hndum um skrokkinn.  Elzti veiimaurinn br hnfi snum, reyndi biti me umalfingrinum og spretti kvi bangsa.

etta var hlfger helgiathfn.  Nsti maur skerpti bit hnfs sins og snei hrammana af.  A flningu lokinni var brinni skipt brurlega milli viestaddra.  g fkk lka minn hlut og gekk hreykinn til tjalds mns me tveggja kla bita af hvtabjarnarkjti.  essi biti var eins og af himni sendur, v a vistir mnar voru takmarkaar.  g hafi sett mr a lifa af gum landsins.

a var lii dags og g hafi ekkert bora ann daginn.  Hungri rak mig v til a sja bitann strax og mean hann var a sona, sneiddi g af honum bita eftir bita og borai me fergju.  g vissi ekki , a flestir hvtabirnir eru sktir aformum og a neyzla siks kjts var httuleg mnnum.

Tveimur dgum sar baust mr btsfer inn innsta eyfjrinn.  g boi me kkum, tt mer lii afleitlega.  g lagist fyrir lestinni daunillar druslur, altekinn magaverkjum og skjlfandi af kulda lekum btnum.  Kldukstin gerust stugt, tt mr fyndist innyfli mn standa ljsum logum.  Hva eftir anna skreiddist g upp dekk og lagist mttvana yfir borstokkinn og fri gi kvalarfullar frnir.

Vitaskuld hefi g ekki tt a fara essa fer me Entalik.  Mr hefi rugglega lii betur tjaldinu mnu me fast undir ftum.  Auk ess hefi g geta bizt vi ahlynningu orpinu.  g vildi ekki missa af neinu og harkai v af mr eins og mr var unnt.


Vi vorum ekki komnir langt leiis, egar mr elnai sttin og uppslurnar jukust svo mjg, a g fkk enga hvld milli.  mist l g maganum borstokknum ea bakinu lyftingunni.  Samt reyndi g a bora til a halda krftum og a kom reifanlega ljs maga mnum, a selir og hvtabirnir eru fornir erkifjendur.  Selruinn, sem g borai, laut allavega lgra haldi og fli nr samstundis t fyrir borstokkinn.  rija degi var g orinn svo mttfarinn, a tveir menn uru a styja mig pslargngum mnum a borstokknum, svo a g flli ekki fyrir bor.

Mr hrakai stugt og loksins l g mki n ess a skynja umhverfi mitt.  annig mig kominn kri g nokkra daga skaldri btslestinni, ar til Grnlendingarnir bru mig upp ketu og lgu mig litla og rnga koju, sem minnti helzt lkkistu n loks.  annig var g a dsa n ess a geta hreyft mig milli vaktaskipta, v a Grnlendingarnir lgu sig til skiptis vi hliina mr.

rtt fyrir essi gindi, var etta hrein himnarkisvist hj dvlinni lestinni og g vandist brtt berum ftum hafnarinnar rtt vi andlit mitt.  Heilsan lagaist til muna eftir a vi hfum fast land undir ftum fangasta en g agat ekki teki tt veizluhldum hinna grnlenzku vina minna, sem hldu upp ga sjfer me nskotnum sel.  g hlt enn engu niri, tt g vri fyrir lngu binn a losa mig vi skt bjarnarkjti og vri banhungraur.

a var ekki fyrr en lax og gs komu matseilinn, a g komst stt vi galtmann magann og g fr a styrkjast andlega og lkamlega.  Bjarnarkjt kom ekki aftur inn fyrir varir mnar.


g hlt a hafa sofna t fr essum hugleiingum um fyrstu kynni mn af bjarnarkjti og hrmulegum afleiinum ess.  egar g vaknai nokkrum stundum sar, stu Grnlendingarnir enn vi bori, drukku brinn snj, reyktu og skrfuu saman.  Af svipbrigum eirra a dma, rddu eir um veiarnar.  a hlaut a vera ori allframori, v a kertisstfurinn borinu var hr um bil tbrunninn.  a var lka skollinn stormur, sem hrist kofann okkar lei sinni t ravddir shafsins.  Raunarlegt lfur hundanna barst inn til okkar.  vlkt hundalf a vara hundur!

g var daureyttur.  a var kuldahrollur mr og g kri mig betur niur dnpokann.  g snri mr til veggjar, svo a kertaljsi skini ekki augu mr og hlustai ll essi annarlegu hlj, sem brust til eyrna minna:  Kokhlji Grnlendingunum, nstandi lfri hundunum og gnaui vindinum.

etta var nissm ntt.  g hrkk oft upp af vrum blundi vi harmakvein hundanna og veurgninn, sem magnaist undir kofanum.  Hann st eins metra hum stplum, svo a a varngu lkara en g svfi yfir vindgngum.

Undir morgun jkst kuldinn um allan helming og a hafi myndazt hrm svefnpokaum af andardrtti okkar og tgufun.  g bylti mr gllfinu og bei olinmur birtingarinnar, sem virstist venjuseint ferinni.


Eftir drykklanga stund rumskai einn Grnlendinganna, teygi sig, geyspai og rumdi eins og bjrn.  Hinir tveir vknuu vi essi kynjahlj og risu upp.  upphfst lng hstakvia, sem helzt minnti berklahli.  egar eir voru nokkurn veginn bnir a hreinsa lungnappurnar, rifu eir ppustertana sna og suu eins og rautpndar gufuvlar.  Krisjn var fyrstur ftur og kveikti suuvlinni.  Loftmengunin, sem var rin fyrir, magnaist um allan helming og olli v, a g fkk langvarandi hstakast.  Annar hinna veiimannanna fr t og stti snj til a bra en hinn hj nokkra bita r frenu selshrinu vi dyrnar.  Vi fengum neskaffi og soin selsrif morgunver og drukkum san brunt og feitt kjtsoi eftir.

a var komi fram yfir mijan dag, egar vi vorum ferbnir og forum t r kofanum.  Stormurinn geisai enn og skf snjinn.  a var lka ofanbylur og einstaka sinnum grillti fjllin umhverfis.  Ngrenni okkar lktist helzt landslaginu tunglinu.  Hr stum vi, einu mannverurnar byggunum, essum gusvolaa sta.  Mr var oft hugsa til ess vi slkar astur, hvers vegna lifandi og hugsandi flk hefi vali sr dvalarsta essari aun.  Hvlk rautseigja og ngjusemi.  essi kynstofn hefur bi hr sundir ra og bjarga sr allt fram ennan dag me frumstum verkfrum r steini, beinum, sinum og hum.  Timbur barst ekki til landsins fram okkar daga nema helzt me Austur-Grnlandsstraumnum fr Sberu.  a var hreinasti hvalreki a finna rekavi fjrum.  var hgt a sma tjaldslu, skutulskaft o..h.


Hundarnir voru risnir ftur snjnum.  eir hristu sig krftuglega, teygu alla limi, gluu, toguu hftin og snru sr san a morgunverkunum.  eir voru venjufjrugir.  Lklega hlkkuu eir til erfiisins, sem bei eirra.  Voru eir svona fegnir nrveru okkar ea hldu eir, a eirra bii ljffengur kjtbiti?

g var allsendis viss um, hvort vi frum til veia essu veri og snri mr v a Kristjni og spuri stutt og laggott: Nanoq? og lt sem g mundai riffil.
I, I, nanoq imera, svarai hann og benti t fjrinn.

var a kvei.  Hva sem verinu lii skyldi reynt a finna hvtavirni.  J, mr var nr, hugsai g og dr hettuna yfir hfui.  g vissi fyrirfram a hverju g gekk, egar g fkk leyfi til a fara me.  etta yri engin skemmtifer og veri yri ekki lti skipta skpum, ef hj v yri komizt.  Auk ess tlai g ekki a missa af tkifrinu til a taka myndir af hvtabjarnarveium. 

Vi gtum tpast gert okkur vonir um, a birnirnir sndu okkur tillitsemi a heimskja okkur kofann.  Vi yrum a hafa fyrir v a finna .

Skinnum, eldunarhldum og rifflum var komi fyrir sleanum auk strrar breiu r samansaumuum hum, sem hgt var a nota sem stjald, ef nauirnar rki.  Svo var haldi af sta.

Hundahparnir kepptust vi a n forustunni og fri var gott fyrstu.  Vi hldum okkur sem nst strndinni og rddum hverja vk og fjr leit okkar a hinum hvta konungi norursins.  Skmmu ur en vi hldum af sta hfu veiimenneirnir sleppt beztu veiihundunum, einum r hverjum hpi.  essir rr hundar utu fram og til baka yfir sinn og voru sjaldnast sjnmli, nema egar sst til eirra uppi mishum.


mean hundarnir reyndu a finna bangsa me nefinu, skimuum vi kringum okkur fr hstu klettunum strndinni me hjlp sjnauka.  a var ekkert kvikt a sj, aeins saunina og skafrenninginn.  Vi vorum vsfjarri opnu hafi, annig a lkurnar til a veia sel til matar voru kaflega litlar og veitti okkur ekki af a auka vi litlar birgir okkar.

Fram til essa hfum vi haft vindinn baki, en n vorum vi mti verinu heim lei.  a var erfitt og hungri var fari a sverfa a okkur.  g fylltist einhverri uppgjafartilfinningu ar sem g sat hnipri fyrir aftan Kristjn.  Mr fannst g hafa sa deginum.  Engar myndir, engir hvtabirnir, engin veii.  Var a ekki vanakklti af minni hlfu a lta daginn sem ntan?  Hafi a ekki alltaf veri draumur minn a f tkifri til a ferast me Grnlendingum hundaslea?  N, egar essi sk hafi rtzt, bi gu og vondu veri, fr g a setja a fyrir mig, a vi hfum ekki haft erindi sem erfii.

Lrdmurinn, sem g gat dregi af essari fer, var hluti erfirar tilveru ba essa lands.  Hve oft uru eir a sna mglunarlaust tmhentir heim eftir erfiar og lfshttulegar veiiferir?

reyttir, hungrair og skjlfandi af kulda komum vi a kofanum aftur sustu dagsskmunni.

Um nttina skall frviri, sem hafi haldi okkur fngnum fimm slarhringa, egar hr var komi sgu.  Saunautsfeldurinn minn var fyrir lngu frosinn fastur vi glfi og allt hsi var brynja klaka a innan.  g snri mr til veggjar og reyndi a festa blund.  a heppnaist ekki, v a g var lngu tsofinn.  g hafi krt slitnar 36 klst. pokanum, nema egar sinna urfti kalli nttrunnar.  a var beinlnis lfshttulegt a fara t til a gera arfir snar.  egar g kom inn aftur nttina ur, eftir viureignina vi veri og frernar buxur, og var a bursta af mr snjinn, sag Krisjn:  Nanoq?, sstu nokkurn bangsa?

Ikke nanoq.  Nanoq sove, svarai g me uppgerarf.

Nanoq ikke sove, mtmlti Kristjn og brosti me llu andlitinu.  Vi hfum allt fram ennan dag haldi upp essi oraskipti og g enda ll brf og pstkort til Kristjns me orunum:  Nanoq sove, og hann svarar um hl:  Nanoq ikke sove.

a kemur sr vel vi slkar astur, sem vi bjuggum vi dgum saman kofanum, a geta lti hugann reika, v a ekki var ara afreyingu a hafa.  Hugurinn brar bili milli fortar, ntar og framtar og leysir okkur fr grum veruleikanum draumalandaferum.  Hrai hans sigrast tma og rmi n ess a vart veri vi.  Lkt og hungraur maur hugsar sjlfrtt um girnilegar krsingar, hugsai g til surnna slarstranda fjarri kuldanum.  J, hugarflugi ekkir engin takmrk nema vitsmuni manns sjlfs.

a er hryggilegt til ess a vita, hve stabundinn lkaminn er samanburi vi hugann.  Hr l g bjargarlaus daunillri h afskekktu hreysi hjara veraldar og komst ekki t fyrir dyr, ar sem miskunnarlausir veurguirnir sndu mtt sinn.

Eitthvert hlj a utan truflai hugrenningar mnar.  a voru lklega bara hundarnir, sem lgu grafnir fnn.  etta hrifsai mig aftur til raunveruleikans og g hjfrai mig betur ofan pokann.  Imera, upa.  g skyldi svo sannarlega halda etta t me Grnlendingunum.

Hva komu mr nstu dagar vi?  g gat leiki mr draumaheimi mnum eins og lti barn leikur sr vi bangsann sinn ur en a sofnar.  Minning um hltt sumarkvld skauzt upp r hugarfylgsnunum.  g l ilmandi grandanum og horfi gvirisskin svfa hj.  a beygi strk vera sig yfir mig og akti mig me kossum.  g fann ilminn af hri hennar, sem liaist yfir andlit mitt.  a fr firingur um mig.


a var engin slutilfinning, heldur kuldahrollur.  Frosti, sem engu hlfi, smaug gegnum allar hlfarflkur.  g bylti mr hina hliina og strauk grtsktugt hri feldinum fr andliti mnu.  egar g nuddai handarbakinu vi sprungnar varir mnar, fann g bragi af lsi og selspiki, sem hafi festst nokkurra daga gmlum skegghjungi.
Hj mr lgu hinir veiimennirnir.  eir vour gallharir og grfir nungar, sem ekki er hgt a leggja undir mlistiku simenningarinnar, en eru llum frari a sj sr farbora essu erfia landi.  Andardrttur eirra var hryglukenndur vegna mikilla reykinga.  a var randi fyrir mig a eiga a vi essar astur og vita, a rlg okkar allra voru samtvinnu.

g er ess fullviss, a g hefi vali hlutskipti mitt kofanum me eim, ef mr hefi stai til boa a velja milli ess og dvalar slbakari strnd.  Vinttan eirra og hi einfalda lf hr hefi ri rslitum.  Ekki vil g taka fyrir, a vintrarin hefi tt sinn hlut mli.

Frviri hafmaist ti og virtist fremur frast aukana en hitt.  Hundarnir lfruu.  Hva skyldi dreyma?  Bjarnarveiar ea slspikaan selskrokk til a rfa sig?
g var orinn reyttur af hugrenningum mnum og velkominn svefninn frelsai mig fr dprum raunveruleikanum um stund.

Sjtti dagur prsundarinnar rann upp me skaplegra veri og vi fylltumst bjartsni um betri t.  Skyggni batnai svo miki, a vi gtum s til nrliggjandi eyja, sem stu upp r kfinu.  Grnlendingarnir undirbjuggu sig til veiiferar.  eir tluu upp eyna til a leita a einhverri br.

a var tmi til kominn!  Vi hfum dregi fram lfi hundafri sex daga og n var selshri uppti.  Vistir okkar voru rotnar utan neskaffis, nokkurra te- og sykurkorna og brsa af eldsneyti suuvlina.

Kristjn geri mr skiljanlegt, a g tti a ba eirra kofanum.  Vafalaust ttuust eir, a g mundi fla brina, ef eir kmust fri.  Ti ryggis skildu eir eftir byssu og tvo pakka af skothylkjum og sndu mr fjra hunda, sem g tti a sleppa lausum, ef hnsinn hvtabjrn birtist grenndinni.  a voru tveir af hundum Kristjns og einn fr hvorum hinna.  Fjrir sterkustu hundarnir skyldu kljst vi bona gesti.

g bjarnarbani!  g yrfti lklega ekkert a gera, ef bjssi sndi sig.  Hann mundi bara deyja r hltri.  Ekki ori g a treysta alveg a, svo g fr af og til t fyrir kofann og kannai umhverfi me sjnaukanum og reyndi a bera mig mannalega, tt slartetri vri afskaplega samanskroppi.


Grnlendingarnir komu til baka a linum degi.  eir hfu ekki haft miki upp r krafsinu, einn horaan hra og eina rjpu.  Vi skrium jafnhungrair pokana okkar og vi skrium r eim um morguninn og tluum varla a geta sofi fyrir garnagauli.  Nna var horfna selshri a krsingum hugum okkar.

tt fri, sem hafist upp r krafsinu ann daginn, vri ltt maga, kom Kristjn heldur betur frandi hendi til baka.  Hann kom me fangi fullt af urri sinu ofan af heyjunni, aan sem vindurinn hafi feykt snjnum burt.  N gtum vi endurnja heyi sknum okkar.  Gamla heyi var ori samanjappa og einangrai illa.  Vi trum og trum.  a var ekki erfitt fyrir kristjn, v hann var gum tvfoldum kamikkum, sem hann tr heyinu milli.

Mli var ekki svona einfalt hj mr.  Vikunni ur var g svo heppinn, a slinn ru stgvlinu glinai alveg aftur a hl, svo a a lktist helzt krkdlskjafti, egar g lyfti ftinum.  Til a hindra frekari skaa og til a geta gengi hindraur, lmdi g slann fastan me lmbandi og batt san reimar yfir ristina.  rtt fyrir essar agerir trust sokkarnir t gegnum rifurnar.  a var varla til eftirbreytni a fara svona binn langan leiangur til Liverpoolstrandarinnar 40 gru frosti.

En, hva tti g til brags a taka?  Hn Magdalena gamla, sem hafi lofa a sauma fyrir mig kamikkur, hafi alltaf einhverjar vibrur reium hndum, egar g spurist fyrir um framvindu mla.  Hn skildi lklega ekki gengni mina og olinmi.  Veturinn er langur, hefur hn hugsa, og a kemur alveg rugglega annar vetur eftir ennan.  Imera.  g var einfaldlega a bjargast sem bezt g gat mean.  Allavega bjargai a miklu a f ntt og blt hey s skna.


Nna var ekki um anna a ra en a halda heimleiis me morgninum.  Hundafri var roti og veiivonirnar brostnar.  Undir niri var g feginn a losna r prsundinni Rathboneeyju.  veursskrin voru farin a ganga nokku nrri taugum mnum.  g skai ess aeins, a veri hldist olanlegt nstu dagana, ef vi kmumst ekki heim einum fanga.  yrum vi lklega a frna nokkrum hundum, ef vi hittum ekki einhverja stra br.

essi ntt var einnig kld og lng en dr r storminum, egar morgnai.  Vi gtum lagt af sta strax eftir morgunver og a var eins og blessair hundarnir skynjuu, a vi mttum engan tma missa.  eir lfruu og toguu hftin eins og eir gtu ekki bei ess, a vera spenntir fyrir sleana.  a tk Skamma stund a koma hafurtaski okkar fyrir og byssurnar voru hafar nrtkar.

Vertu sll veiikofi Rathboneeyju.  g varla eftir a sj ig aftur.  g mun ekki gleyma r og skjlinu, sem veittir okkur, egar heimskautsveturinn sndi okkur veldi sitt.  Aldrei fyrr hefur mr veri ljsari sm mannsins gegn mttarvldunum.  Innan veggja inna kynntist g gagnkvmu trausti og skilyrislausri og eigingjarnri vinttu.  Hafi einhverjir kynttafordmar blunda me mr, tkst r a reka brott essari viku, sem hstir okkur.  egar nttruflin knja menn til a leita skjls svona litlum kofa og hrast ar dgum saman, spyr enginn um uppruna, tterni ea kyntt jningarbrra sinna.  a, sem gildir, er ol, hjlpsemi, algunarhfni, tillitsemi og viljinn til a lifa.  Anna ekki.

Hundarnir voru ekki leystir fyrr en bi var a hlaa sleana.  Aktygjunum var hagrtt og eir spenntir fyrir.  a er andstyggilegt og kalsasamt starf a hagra aktygjunum, v a menn vera a vera berhentir.  a a engin vettlingatk, tt bndin su frosin fst og akin hundaskt og hlandi.  g ver a viurkenna, a g hef ekki geta unni bug andstygginni essu verki og v aldrei lagt li vi a.


Hundarnir hlupu me miklum eldmi niur fjru, ar sem hvt sbreia fjararins blasti vi okkur.  a grisjai fjallarammann fjarska.  Vi vissum hva bei okkar.  Snjinn hafi skafi af fjllunum niur fjrinn dgum saman.  a kom brtt ljs, a a var ekkert smri, v a hundarnir sukku blakaf lausamjllina, egar eir voru komnir yfir fyrsta shrygginn.  eir voru reyttir og brust um af miklum mi.  g leit kristjn og benti snjskaflana.  Hann yppti xlum og g las orin imera, upa augum hans.  a var ekkert vi essu a gera, etta var bara svona.

Var nokku vit a reka hundana fram?  Vri ekki betra a sna vi mean a var kleift?  En hva yri um okkur matar- og furslausa Rathboneeyju?  a var hugsandi a komast veiar essari fr.  g leit til hinna sleanna og s, a eir ttu smu erfileikum og vi.  a hefi veri skmminni skrra, ef vi hefum geta fari sl hvers annars og ntt betur orku hundanna, en eir voru ekki eim buxunum.

Vi lgum af sta kl. 9 um morguninn og sj stundum sar var standi eins.  Kristjn rak hundana miskunnarlaust fram me formlingum og svipyhggum.  eir voru botnlausum snj og sukku dpra vi hverja tilraun.  a var enga ftfestu a finna og snjrinn luktist loks yfir hfum eirra.  eir gtu ekki hnika sleanum n vispyrnu og vi gtum ekki ltt undir me v a sta af honum, v a sukkum vi lka.  Vi reyndum a og g var dauskelkaur um a vera eftir sauninni n ess a geta nokkra bjrg mr veitt.

Eitthva urum vi til brags a taka.  Hundarnir gtu etta ekki hjlparlaust.  Vi spyrntum vi rum fti takt vi tk hundanna og mjkuumst rlti fram.  Vi reyttumst fljtt og ltum hundana um erfii mean vi hvldumst milli.  Hvaa tilgangi jnai essi rlkun?  Mr fannst etta lka gfulegt og a tla sr a urrausa lei yfir fjrinn me niursuuds a sumarlagi.


remur stundum sar komum vi a hfa nokkrum, ar sem voru httulegar sjvarfallasprungur.  Hundarnir duttu r hver um annan veran.  Vi urum sfellt a draga upp og san hvorn annan, egar vi gttum okkar ekki ngu vel.  egar sprungusvi var a baki, hituum vi okkur kaffi og kstuum minni.  Vi urftum ekki heitt kaffi til a hlja okkur, v a vi vorum kfsveittir eftir tkin sustu stundirnar.  Kaffisopinn var samt indll, enda hfum vi einskis neytt fr brottfr.  boruum vi morgunver, sem vi skrum Spaghetti al la Rathbone.

Uppstkriftin var ekki merkileg, enda lti til brinu.  Vi ltum eitt hnefastrt stykki af blfrosnu selkjti pott me heitu vatni og suum a.  San bttum vi einum pakka af spaghetti t brnt soi.  ennan pakka fann g fyrir tilviljun milli fataplagga bakpokanum mnum.  Brtt lktust spaghettilengjurnar helzt dkkbrnum regnormum.  Vi hfum engar skeiar meferis og gtum ekki bora a me hnfum. v krkuum vi a r pottinum og struum a r bollunum okkar me bl- og lsisseyinu.  annig er essi einfalda uppskrift.  a er ekki hgt a mla me essu seyi fyrir , sem eru veikir maga.  eftir gtum vi ekki vegi bollana og v var bl- og lsisbrag af kaffinu nstu skiptin.  Okkur var nokku sama um a.


Hundarnir lgu samanhniprair nrri okkur snjnum og mktu.  Einstaka lyfti hfi og efai tt til okkar.  a var rangurslaust.  Fri var roti og sjlfir ttum vi ekkert anna en kaffi.  etta yri lng og erfi ntt og a var alls ekki vst, a vi num til Scoresbysunds fyrir morgun.  Bara a essi botnlausi snjr niri firinum vri a baki.  a yri strax snjlttara fjllunum.

Um mintti var mjg jafnt sbelti lei okkar og handan ess kum vi upp mti.  Vi vorum komnir yfir fjrinn og vonuum, a frin yri n lttari.  Leiin l upp eftir jklinum til fjalla.  leiinni til Rathboneeyjar fyrir viku hafi a teki okkur 4 klst. a komast han til Eyjarinnar en nna vorum vi bnir a berjast fram 15 klst. smu lei.

etta voru smmunir mia vi mannraunirnar, sem Rasmussen og Freuchen rtuu .  hlaut lfsbartta steinaldareskimanna a hafa veri erfiari, v a eir vru strum hluta vi sinnar til sleafera.  rtt fyrir allt amstri og pli, er g glaur hjarta mnu yfir v a hafa tt ess kost a kynnast slkum ferum af eigin raun ur en tknin leggur r a velli.

a er sama sagan me sleaferir og anna, sem menn hafa huga a kynnast:  Enginn verur barinn biskup, ella verur reynslan heldur lttvg.  g held, a mr hafi tekizt a kynnast flestum hlium essa ferahttar tveimur mnuum Grnlandi ennan vetur.

Einn leikur var mr kr essum slealeingrum.  Hann gaf mr meiri tilfinningu fyrir v, sem var a gerast.  Hvar, sem vi um ea hafnvel oftar, reyndi g a tta mig stahttum og verkefni var a gizka , hvaa lei yri fyrir valinu a settu marki ea til baka, ef vi yrum a sna vi.  etta var ekki erfitt, egar vi vorum vi sjaarinn.  Jafnvel vondum verum hefi mr tekizt a komast hjlparlaust a strndinni.  Um nttina lei fr Rathboneeyju brugust allar mnar getgtur.  g gat ekki nokkurn htt tta mig leiinni gegnum etta slandslag, sem virtist alls staar eins ekkert nema skarpir hryggir og valar bungur.

Morguninn eftir, skrijklinum, utum vi yfir silagt ln framan vi hann fyrstu dagskmunnni.  skaut upp endurminningu fr sumrinu 1967.  var g einmitt staddur vi svona jkulln og var a taka nr myndir af forkunnarfgrum eyrarrsum.  g l maganum og var svo niursokkinn verkefni, a g gleymdi stund og sta.

Skyndilega lddist a mr s tilfinning, a einhver vri a kkja yfir xlina mr.  g snri mr vi og s a, sem olli essu, vi brekkurturnar rtt hj.  etta fyrirbri dr nstum svartan og loinn feldinn og niur undan honum stu fjrar, sterklegar lappir.  egar a beygi fram hfui, hrundu langar hrlufsur milli framsveigra hornanna og yfir augun.  Reyndar hafi g lengi vona, a komast tri vi saunaut en ekki svona nvgi og hefi fremur kosi a mega velja mtstainn sjlfur.  arna var g aleinn og vopnlaus og auk ess bau landslagi ekki upp neitt skjl.  g tti v allt undir v, a egna dri ekki til rsar.

rtt fyrir taugastyrkinn, reyndi g a vekja ekki rsarhneig tarfsins, egar g pakkai dtinu mnu ofan bakpokann.  Ekkert var mr fjr huga essa stundina en a n gri mynd af bola.  g hef s eftir v san.  g axlai bakpokann og fltti mr af sta n agots me hjt maganum og ran hjartsltt.

Boli rlti rlegheitum eftir mr og stanzai af og til og greip niur en kom svo hlaupandi aftur til a minnka bili milli okkar.  egar hann tk rs, liaist sur feldurinn um skrokkinn eins og ofsprotti tn sumargolu.  etta var greinilega einn gmlu tuddanna, sem bola er burtu r hjrunum vegna ess, hve stirfnir og gestirir eir vera me aldrinum.  Grnlendingar segja, a bezt s a halda sig hfilegri fjarlg fr eim, ef ekki er hgt a verjast eim.  g reyndi a krkja fyrir hvern stein, sem milli bar, til a komast r augsn en hann birtist jafnum hla mr n.


essi feluleikur var rangurslaus.  Hva tti g a gera til a hann htti eltingarleiknum?  a hefi rugglega st hann til rsar, ef g hefi teki til ftanna.  g leitai fyrir mr nsta ngrenni en fann enga undankomulei.  Strgrti var annahvort svo htt og jkulni, a g gat ekki klifra upp, ea of lgt til a veita ruggt skjl.  Svona hlt g fram lengi vel me anna auga ofskjanda mnum og hitt umhverfinu.  a er hreint trlegt, hve lengi 2 klst. eru a la, egar svona gripur er hlum manns.

Loksins s g reykinn fr Scoresbysundi fjarska og hugsai me sjlfum mr, a n myndi boli fara a sna vi.  Nei, a hvarflai greinilega ekki a honum.  Honum fannst hann e.t.v. vera rtthstur essu landi og treysti mtt sinn og megin.

egar g nlgaist kofana, ltti heldur spennunni.  Brtt kmu einhverjir auga okkur og hundarnir kmu jtandi, hugsagi g vongur.  a lei og bei og ekkert gerist.  Hva var eiginlega a hundunum?  Svfu eir um mijan dag?  Loks heyri g illskulegt urr og a var eins og llum hundum byggarinnar hefi veri gefi merki og eir ruku fram hj mr a bola.  Nst komu brnin blaskellandi og sast hinir fullornu me Nielsen verzlunarstjra fararbroddi.

Hann rai hundana og skaut nokkrum skotum vi ftur tarfsins, svo a harvegurinn yrlaist upp.  fyrst virtist hann tta sig alvru lfsins og snri vi stkki inn dalinn.  Hundarnir eltu hann geltandi hfilegri fjarlg.

a var talsverur fjldi saunauta ferli essum slum um sumari.  Nokkrum dgum sar ruddust tveir tarfar inn orpi Vonarhfa 20 km fjarlga fr Scoresbysundi.  Hundarnir hrktu inn milli kofanna og einn eirra frkkustu fkk a kenna hvssum hornum annars tarfsins, sem tr hann san til daua.  essi atburur fyllti mlinn hj bunum, sem felldu annan tarfinn, tt drin su friu essum rstma, og rku hinn burt.

Vi vorum bnir a vera heilan slarhring n umtalsverrar ningar leiinni fr Rathboneeyju.  g sat reyttur og sljr sleanum og tti aeins sk a f a sofna.  Kuldinn virtist lka n fastari tkum mr svona lnum og hungruum.

egar frosti var meira en 40 grur, olli a mr margs konar vandrum.  tti g erfitt me a taka myndir og hver myndataka kostai geysilegan sjlfsaga.  g var a taka af mr vettlingana til a mehndla myndavlina og fingurnir uru strax stfir og hvtir af kulda, svo a g var a stinga hndunum vasana til a f lf aftur.  Nsta skrefi var a bera myndavlina upp a auganu til a stilla fjarlg og ljsop.  mtti akka fyrir, ef mlmhlutar myndavlarinnar festust ekki vi aldlit ea fingur.  Stundum var a skipta um linsur og ekkert var hgt a leggja fr sr snjinn mean.  Og fingurnir uru aftur hvtir af kulda.  nstu atlgu var e.t.v. hgt a smella af.  g var oft heldur illa leikinn eftir slkar myndatkur og ttaist oft, a srin, sem mynduust, grru ekki og g myndi bera rin vilangt.  fannst mr etta smvgilegt mia vi filmuvandann, sem g var a glma vi fyrstu vikurnar.  hvert skipti, sem g reyndi a spla tekinni filmu til baka, rifnai t r gtunum filmukantinum, annig a frihjli lk laust og ni ekki haldi til a fra filmuna til baka.  Filmuefni oldi ekki 46 gru frost, var stkkt eins og gler og g sat uppi me srt enni og 36 ntar myndir, sem g hafi haft miki fyrir a taka.  Hr var r vndu a ra.  Myndirnar, sem g tlai a taka me mr heim, voru hfustllinn, sem g hafi treyst til a afla mr fjr me fyrirlestrum mnum til lkkunar ferakostnaarins.

g hafi margvelt hverjum eyri mean undirbningnum st til a urfa ekki a vera rum hur fjrhagslega og komast hj v, a flk segi, a g fri orlof annarra kostna.


g bar myndavlina alltaf innankla en jafnskjtt og g dr hana fram, klnai hn svo mjg, a filman rifnai.  annig eyilgust upphafi a.m.k. 12 filmur.  Til a reyna a bjarga vli, sem bjarga var, lt g ekja mig me llum tiltkum skinnum og ftum sleunum, opnai myndavlina essum myrkraklefa, dr filmurnar t me fingrunum og pakkai eim inn dagbl.  a er engan htt hgt a mla me essum vinnubrgum en g tti ekki margra kosta vl og vissi fyrirfram, a essar filmur yru mr ekki til framdrttar.

Svo var a nefi mr.  morgnana var a skraufaurrt eins og eyimrk en strax og g fr a hreyfa mig utanhss, rann r v eins og ttum krana.  a er augljs skostur a vera me sultardropa 46 stiga frosti.  g reyndi a draga r kalhttunni me blju, lkri eim, sem austurlenzkar meyjar bera, en a dugi skammt, v a hn var strax blaut gegn og fraus fst vi andliti.  Mr var ljst af essum vanda mnum, hvers vegna Grnlendingar hafa monglskt yfirbrag en ekki grsk-rmverskt.  a er vagna nefsins, sem liggur skjli framstra kinnbeina og verur v sur kuldanum a br.


a var komi hdegi, egar vi num loks til bygga.  Kristjn hefti hundana framan vi kofann sinn.  Nokkrum mntum sar var g vitni a strkostlegum sjnleik me 12 villltum, banhungruum sleahundum aalhlutverkum.  g hlt mig hafa kynnzt eli essara hunda fjrum sleaferum og vissi vi hverju mtti bast af eim.  essu sinni gengu eir alveg fram af mr me hemjugangi og grgi, sem endai me hrikalegu blbai.  Allt etta gerist, egar Kristjn kom me stran tsel eftirdragi inn mija hundavguna.

eir ruku einu stkki hri og voru fyrr bnir a lsa a tnnunum en lentir r stkkinu.  Bli skvettist og hrlufsur flugu allar ttir, egar langsoltnir hundarnir rifu, slitu og teygu skrokkinn milli sn.  eir tu sig gnarhratt inn selinn og einn eirra var kominn hlfur inn, egarhinir rku hann alblugan burtu.  Tveir hundar toguust um irin, sem tognai vel r, og hundavagan dreifist sama hlutaflli og teygist r grnunum.  a var bkstaflega barizt um hvern bita og bein, sem hurfu lka eins og dgg fyrir slu.

Snjrinn var orinn bli drifinn stru svi umhverfis hri.  g gekk inn mijan hpinn til a taka myndir af viureigninni.  a var trlegt, a hr hefi legi str selskrokkur fyrir rskammri stundu.  Hva hafi ori af honum?  Mr var sjlfrtt hugsa til ess, hve fljtir hundarnir yru a m mig af yfirbori jarar og lklega yri ekkert anna eftir af mr en myndavlin.

Slagurinn um ti endai jafnskyndilega og hann hfst og um lei og sasti bitinn var horfinn, fru hundarnir a sleikja af sr bli.  San hringuu eir sig snjnum og sofnuu.  a var langt san eir hfu fengi svona rlega magafylli.  Skmmu sar tlai g a fara a dmi eirra og skrei daulinn ofan svefnpokann minn.

g gat ekki sofna strax, tt g vri reyttur.  Blbai og i hundunum var of ferskt huga mr.  Myndirnar af hasarnum dnsuu fyrir augum mnum og hldu fyrir mr vku lengi vel.  essu sinni hafi brin veri dauur selur en hafi a ekki gerzt, a glavrt og gzkafullt barn hafi hnoti og dotti hlaupum um orpi og grugir hundarnir rist a v og ti upp til agna?  a er alltaf httulegt fyrir litlu angana a detta augsn hundanna, v a maurinn, sem eir bera viringu fyrir, gengur upprttur.  Vei eim, sem skra fjrum ftum.  lta hundarnir ekki sem hina mennsku drottnara sna, heldur sem br.  Oftast eru frnarlmbunum allar bjargir bannaar og ll hjlp kemur of seint.  Hi eina, sem hgt er a gera til a hindra endurtekningu, er a lga llum hundunum, sem taka tt slkri afr.

a var etta, sem hlt vku fyrir mr, en smm saman raist g vi hugsun, a etta hefi bara veri selur en ekki fallegt, blduleitt barn, og g sofnai vrt.

FIMMTI KAFLI


.

 TIL BAKA        Feraheimur - Garastrti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM