London žinghśsiš,
[Flag of the United Kingdom]

BREZKA ŽINGIŠ

LONDON ŽINGHŚSIŠ
ENGLAND

.

.

Utanrķkisrnt.

„Palace of Westminster; Parliament”.  Žaš er viš Parliament Square, SW1.

Brautarstöš:  Westminster.

Opiš:  Į žingtķma er hęgt aš fylgjast meš umręšum.  Annars er žingiš opiš į mįnudögum til fimmtudaga frį kl. 14:30, föstudaga frį kl. 10:00.  Inngangur frį St. Stephen's.  Bošin er skošun meš leišsögumönnum į laugardögum og ašra daga, žegar leišsögumenn eru fyrir hendi.

Ljóst er af fullu nafni žinghśssins, aš byggingar žess standa į grunni gömlu konungshallarinnar.  Jįtvaršur syndlausi lét reisa Westminsterhöllina og Vilhjįlmur sigurvegari og Vilhjįlmur  Rufus stękkušu hana.  Hinn sķšastnefndi lét reisa Westminster Hall į įrunum 1097-99.

Mikill bruni eyddi mestum hluta hallarinnar įriš 1512, žannig aš eftir stóšu Westminster Hall, St. Seephan's-kapellan (14.öld) og grafhvelfingin.

Fram til įrsins 1529, žegar Hinrik VIII fékk Whitehall-höllina aš gjöf, var Westminster-höllin setur konunganna, en įriš 1547 varš hśn žinghśs.  Nešri deildin bjó um sig ķ kapellunni og lįvaršadeildin ķ sal viš sušurenda hallargaršsins.

Įriš 1605 leiddi Guy Fawkes uppreisn katólikka, sem höfšu ķ hyggju aš sprengja žinghśsiš ķ loft upp ('Gunpowder Plot').  Sķšan er hefš, aš menn ķ gömlum, sögulegum bśningum leiti ķ kjallara hśssins einu sinni į įri.

Nśverandi byggingar eru verk arkitektsins Charles Barry, en žęr voru byggšar į įrunum 1840-88 ķ nżgotneskum stķl til aš raska ekki jafnvęginu viš Westminster Abbey-kirkjunni, sem er žarna ķ nęsta nįgrenni.  Žingiš var fyrst sett ķ hśsinu įriš 1852.  Įrin 1948-50 var hśsiš endurbyggt ķ sömu mynd eftir miklar skemmdir ķ sķšari heimsstyrjöldinni.

1.             Konungshlišiš er 16 m hįtt hliš, sem žjóšhöfšinginn fer um til hinnar hįtķšlegu žingsetningar ķ nóvember į hverju įri.

2.            Gestainngangurinn er viš Viktorķuturninn, sem var byggšur 1858, er hęsti og stęrsti ferningslagaši turn heims (23 m breišur og 102 m hįr).  Brezki fįninn blaktir alltaf į turninum, žegar žingiš er aš störfum.

3.           Ofan 'Konunglega stigans' (Royal Staircase) er normannska anddyriš meš styttum og freskum af normönnskum konungum.

4.            Bśningsherbergi konunganna (Robing Room) er žar inn af (18 m langt).  Žar er gaman aš gefa gaum aš veggfreskunum, śtskornum veggplötunum meš tįknum og kennimerkjum brezku konunganna, ofninum śr żmsum tegundum marmara og hįsętissessunni frį tķma Viktorķu drottningar.

5.           Ķ konunglega mįlverkasalnum (Royal Gallery), 36 m löngum sal meš listilega skreyttu lofti, er skjaldamerkjum enskra og skozkra konunga komiš fyrir į milli veggskreytinganna.  Į veggjunum eru tvęr geysistórar freskur eftir Daniel Maclise, 'Dauši Nelsons' og 'Wellington og Blüchner eftir orrustuna viš Waterloo'.

6.          Nęsta herbergi er Prinskamesiš (Prince's Chamber) og inn af žvķ er samkomusalur lįvaršadeildarinnar.  Į veggjum žess eru andlitsmyndir af Tśdorkonungum og ęttingjum žeirra og lįgmyndir frį valdatķmum žeirra.  Andspęnis innganginum er hvķt marmarastytta af Viktorķu drottningu umkringd tįknum réttlętis og nįšar.

7.            Lįvaršadeildin er fagurlega skreyttur salur.  Žar eru raušir lešurstólar fyrir žingmennina, 'ullarbagginn', sem nefndur er eftir ullarstöflunum ķ Westminster į 14. öld, er sęti forseta deildar-innar og ofan viš hįsęti žjóšhöfšingjans andspęnis honum eru sęti fyrir heišursgesti.  Yfir noršur-innganginum eru sęti fyrir fréttamenn og įhorfendur.

Veggmyndir ķ skotum bak viš sżningarsalina eru athyglisveršar.  Ķ sušurendanum eru myndir śr sögu landsins og ķ noršurendanum fjalla žęr um réttlętiš, trśarbrögšin og riddara-mennsku.  Ķ gluggaskotunum eru myndir af barónunum, sem žvingušu Jóhann landlausa til aš undirrita 'Magna Charta' įriš 1215.

Fundir lįvaršardeildarinnar eru opinberir.  Žeir, sem vilja hlżša į mįl žingmanna, verša aš koma inn um St. Stephan-innganginn og fį ašgangskort ķ St. Stephan-salnum.  Lįvaršadeildin er opin almenningi mįnudaga til mišvikudaga frį kl. 14:30, fimmtudaga frį kl. 15:00 og föstudaga frį kl. 11:00.

8.         Setustofa lįvaršanna ('Peers' Lobby) er ferningslaga salur meš glerjušu flķsagólfi.  Lįvarša-gangurinn liggur aš mišsetustofunni.

9.        Mišsetustofan er listavelinnréttašur, įtthyrndur salur meš 25 m hįrri lofthvelfingu, sem er nįkvęmlega mišleišis milli lįvarša- og fulltrśadeildanna.

10.       Um vesturhlišiš liggur leišin inn ķ St. Stephan-salinn, žar sem kapellan var fyrrum og fulltrśadeildin kom saman (1547-1834).  Hann er 31 m langur meš hvelfingu og mósaķkmyndum, sem sżna stofnun kapellunnar fyrir tilstušlan Stefįns konungs.  Žarna eru styttur af konungum og drottningum af Plantagenets-ęttinni og brezkum žingmönnum į 17.-19. öld.  Frį fordyri kapellunnar sést yfir til Westminster-salarins.

11.       Westminster-salurinn slapp ķ brunanum, sem eyddi Westminster-höllinni.  Loftiš ķ salnum er śr śtskorinni eik (lok 14. aldar).  Žaš skemmdist mjög ķ sķšari heimsstyrjöldinni, en var endurnżjaš ķ upprunalegri mynd.  Žessi salur hefur veriš vettvangur einhverra mestu višburša enskrar sögu.  Hann var hęstiréttur landsins öldum saman (1224-1882) og žar voru flutt mörg mįl og margir dómar kvešnir upp (Rķkaršur II, 1399; Sir Thomas More, 1535; Karl I, 1649).  Oliver Cromwell var settur ķ embętti ķ salnum įriš 1653.

Stigi liggur nišur ķ grafhżsiš ('St. Mary Undercroft'), sem var byggt ķ tengslum viš kapelluna įriš1327.

12Viš noršurenda žinghśssins er klukkuturninn (Clock Tower), sem er bezt žekktur undir nafninu 'Big Ben'.  Hann, Trafalgar-torgiš og Turnbrśin eru bezt žekktu kennimerki borgarinnar.  Hann er 97,5 m hįr, klukkuskķfurnar eru 8 m ķ žvermįl, mķnśtuvķsarnir eru hér um bil 4 m langir og klukkuverkiš vegur 13 tonn.  Upp ķ klukkuturninn liggja 334 žrep.  Klukknahljómur hennar hefur ęvinlega hljómaš ķ Brezka rķkisśtvarpinu (BBC) sem hlémerki.

13.        Fulltrśadeildin skemmdist ķ loftįrįs ķ sķšari heimsstyrjöldinni og var endurbyggš ķ upprunalegri mynd.

Ķ noršurenda salarins stendur hinn upphękkaši, svarti stóll forseta deildarinnar (Speaker).  Nafniš 'Speaker' er komiš frį žeim tķmum, žegar forseti žingsins hafši žaš hlutverk, aš ręša viš žjóšhöfšingjann, žegar hann vildi leggja skatta į žjóšina.  Forsetinn flutti žjóšhöfšinjanum skošan-ir žingsins, sem var ekki alltaf hęttulaust.  Žegar forseti hefur veriš kosinn, er hann/hśn leiddur/leidd til sętis og alla leišina žangaš skammast hinn/hin śtvaldi/śtvalda vegna kjörsins og kvešst ekki hafa minnsta įhuga į starfinu.

Stjórnar- og stjórnarandstöšuflokkarnir sitja andspęnis hverjum öšrum og į milli žeirra er borš į mišju gólfi meš veldissprota forsetans fyrir framan forsetastólinn.  Į teppinu bįšum megin boršsins er rauš lķna og į milli žeirra eru aš gamalli hefš tvęr sveršslengdir.  Žingmenn mega ekki fara yfir žessar lķnur, sem eiga aš koma ķ veg fyrir slagsmįl.  Žess ķ staš fleygja žingmenn skrifuš-um oršsendingum hver ķ annan yfir gólfiš.

Fundir fulltrśadeildarinnar eru opinberir og almenningur situr ķ 'Strangers' Gallery'.  Žangaš er farin sama leiš og til įhorfendastśkna lįvaršadeildar (mįnudaga til fimmtudaga frį kl. 16:15, föstudaga frį kl. 10:00).  Eftir aš ašgangskortiš er fengiš, žarf aš bķša merkis frį kallaranum.

Fundirnir hefjast alltaf meš hrópinu „Mr. Speaker! - Hats off - strangers”.  Žį standa įhorfendur upp og taka ofan, ef žeir eru meš höfušföt, og skrśšganga fer hjį.  Fremstur gengur mašur ķ pokabuxum meš gullinn sprota um öxl ('The Sergent-at-Arms').  Eftir honum kemur mašur ķ svartri sķšhempu meš hįrkollu, forseti žingsins.  Žvķ nęst kemur hempuberinn, prestur og einkaritari.  Presturinn flytur bęn um innblįstur frį Guši meš žingmönnunum įšur en fundur er settur.  Įhorfendur eru ekki komnir ķ sęti sķn, žegar žessu fer fram.  Žeir koma ķ fylgd manns ķ kjólfötum, skrżddum gulloršu, og fį hjį honum blaš meš dagskrį fundarins.

14.        Forsalur fulltrśardeildarinnar er setustofa žingmanna hennar.  Hśn er ferningslaga ķ gotneskum stķl, prżdd styttum af žingmönnum 20. aldar (m.a. bronzstyttur af Sir Winston Churchill og David Lloyd George).

15.            Fulltrśardeildargangurinn liggur ķ sušurįtt til mišsetustofunnar.

16.  Big Ben-klukkuturinn er mešal hinna fręgustu ķ heimi.  Hinn 31. maķ 1859 slógu klukkur hans ķ fyrsta skipti.  Nafniš var notaš um stęrstu klukkuna, žótt hśn heiti réttu nafni „Great Bell" (2,2 m hį, allt aš 2,9 m ķ žvermįl og 13,5 tonn aš žyngd).  Fyrsta klukkan, sem var steypt, var 2,5 tonnum žyngri, en hśn sprakk, svo aš steypa varš nżja.  Turninn er 96 m hįr (Hallgrķmskirkjuturinn er 73 m).  Žegar stóru klukkunni var komiš į sinn staš, tók žaš 18 klukkustundir.  Turninn er lyftulaus, svo gestir verša aš ganga upp 334 tröppur, ef žeir fį til žess sérstakt leyfi.  Margir telja nafniš „Big Ben" sé dregiš af nafni sir Benjamin Hall baróns og žingmanns, sem var hįvaxinn mašur.  Ašrir nefna hnefaleikarann Ben Caunt, sem hafši gęlunafniš Big Ben.  Hann hętti įriš 1845, en birtist aftur į hnefaleikavettanginum įriš 1857 um tķma.  Hnefaleikakappar žessa tķma böršust berhentir.

 TIL BAKA     Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM