Moskva I Rśssland,
Flag of Russia

MOSKVA II MOSKVA lll . Mynd:  Dśman

MOSKVA l
RŚSSLAND

.

.

Utanrķkisrnt.

Booking.com

Nafn borgarinnar kom fyrst fram ķ frįsögn af hįtķš, sem Yury Wladimirovich Dolgoruky, prins ķ Suzdal, hélt bandamanni sķnum, prinsinum af NovgoroSeversky, įriš 1147.  Rśssar halda sig viš žetta įr sem upphaf Moskvu, žótt margar minjar hafi fundizt um fyrri bśsetu, eša allt frį nżsteinöld. Einnig hafa fundizt merki um jįrnvinnslu og lešurgerš frį 11. öld.  Žegar įriš 1156 lét Dolgoruky prins vķggirša borgina meš varnargöršum śr jaršvegi og timbri į svęši, žar sem Kreml stendur nśna.  Ekki eru allir į eitt sįttir meš skżringu į nafni Kremlar.  Sumir rekja žaš til grķsks oršs, sem žżšir einfaldlega virki eša bratty.  Ašrir nota rśssneska oršiš „krem” , sem žżšir toppmjótt, fullvaxiš barrtré.  Kremlvirkiš stóš į Tungu milli Moskvuįr og lķtillar žverįr, Neglinnava.  Aš austan var grafiš virkissķki milli įnna.  Įin Neglinnava rennur nś nešanjaršar ķ borginni og ofan į henni er samnefnd gata.

Moskva varš brįtt mešal mikilvęgustu borga furstadęmisins Vladimir-Suzdal.  Austan Kremlar settu kaupmenn upp bękistöšvar sķnar, žar sem heitir Zaradye.  Mongólar ręndu og brenndu borgina eins og žeir geršu annars stašar į įrunum 1236-40 og prinsar hennar uršu aš lśta yfirrįšum žeirra.  Moskva byggšist fljótt upp aftur, žrįtt fyrir eins įrįs enn įriš 1293.  Žremur įrum sķšar voru varnir Kremlar styrktar meš nżjum varnargarši og eikarstaurum og višskipti og handišnir fóru aš blómstra.  Brįtt tók borgin viš hlutverki Suzdal og Vladimir, sem voru ašalborgir furstadęmisins.  Hśn var vel ķ sveit sett viš samgöngukerfiš į įnum og gamlar verzlunarleišir.

Svęšin noršan Moskvu voru betur fallin til landbśnašar en vķšast ķ Noršur-Rśsslandi, žannig aš žar efldist landbśnašur og velstęšar borgir.  Staša hennar efldist viš flutning erkibiskups rétttrśnašarkirkjunnar  frį Vladimir 1326 og sķšan hefur Moskva veriš mišstöš hennar.  Į valdatķma Ivans I Katila var Vladimir innlimuš ķ Moskvu.  Prinsar borgarinnar sölsušu smįm saman undir sig völdin į landsvęšunum ķ kringum hana og hśn varš leišandi afl ķ barįttunni gegn yfirrįšum Mongóla.  Ķ fyrstu mįtti ekki į milli sjį hvorir hefšu betur.  Įriš 1378 vöršust hersveitir Moskvu įrįs viš Vozha-įna sunnan borgarinnar og įriš 1380 gjörsigraši Dmitry prins mongóla, sem voru undir stjórn Mamai khans hins mikla, viš Don.  Žį var bśiš aš stękka Kreml og byggja mśra śr hvķtum kalksteini įriš 1367, sem nęgšu žó ekki til aš standast įrįs mongóla 1382.  Žį tókst Moskvubśum ekki aš hrekja žį brott og Tokhtamysh khan ręndi og eyšilagši borgina.  Enn voru mongólar į ferš 1408 meš Yedigei khan ķ fararbroddi og fóru halloka.  Moskva stękkaši stöšugt og mįttur hennar jókst.  Fyrsta steinkirkjan, helguš himnaför Marķu, var byggš ķ Kreml įriš 1326.  Höll fyrir prinsinn og ašalsmenn hiršarinnar, munkaklaustur og kirkjur voru byggšar.  Utan Kremlarmśra stękkaši hverfi kaupmanna og handišnašarmanna ķ austurhlutanum og fengu nafniš Kitay-gorod į 16. öld.  Žetta nafn er lķklega dregiš af stauragiršingunum, sem voru sett upp til varnar hverfinu įšur en steinmśrar voru byggšir.

Moskvar veršur höfušborg.  Į sķšari hluta 15. aldar, eftir innlimun Novgorod 1478, var Moskvar oršin mišstöš hins sameinaša, rśssneska rķkis.  Į valdatķma stórprinsins ķ Moskvu, Ivan III hins mikla, var Krem enn stękkuš og tęplega 2 km langur mśrveggur var reistur, sums stašar 18 m hįr.  Samtķmis var kirkja himnafarar Marķu endurbyggš og Facet-höllin og bjölluturn Ivans III byggš.  Įrin 1534-38 var byggšur mśrveggur meš 12 turnum utan um Kitay-gorod, sem hafši fram aš žvķ veriš varin meš moldargarši og tréverki.  Borgin óx stöšugt utan mśranna og hverfiš Bely Gorod (Hvķta borgin) myndašist ķ hįlfhring utan um Kreml og Kitay-gorod.

Žrįtt fyrir allar varnirnar galt borgin afhroš ķ įrįsum og eldsvošum.  Įriš 1547 eyddu tveir eldsvošar nęstum allri borginni.  Ķvan IV hinn hręšilegi nįši undir sig tatarahérušunum Kazan (1552) og Astrakhan (1556) og krķmversku tatararnir lögšu Moskvu undir sig 1571 og eyddu öllu nema Kreml.  Samkvęmt annįlum lifšu u.ž.b. 30 žśsund af 200 žśsund borgarbśum žessar hörmungar af.  Sömu tatarar réšust aftur į borgina 1591 en höfšu ekki erindi sem erfiši.  Nżir mśrar, u.ž.b. 9 km langir, höfšu veriš reistir umhverfis Bely Gorod.  Žessir mśrar stóšu žar sem nś er trjįprżdd, breiš hringgata ķ borginni.  Įriš 1592 var byggšur ytri mśr meš 50 turnum, einnig į hęgri bakka Moskvu.  Žessi nżja višbót viš borgina var kölluš Skorodom en fékk sķšar nafniš Zemlynoy Gorod (Austurborgin).  Garšhringurinn um borgina sżnir okkur legu žessa mśrs.  Yztu varnirnar voru mjög vel varin munkaklaustur sunnan og austan borgarinnar, ašallega Novodevichy-, Donskoy-, Danilovsky-, Simonov-, Novospassky- og Andronikov-klaustrin.  Flest žeirra eru nś söfn.

Öruggari varnir borgarinnar żttu undir verzlun og handišnir, sem blómstrušu.  Borgin fór aš skiptast upp ķ hverfi hinna mismunandi išngreina og gilda.  Ķ Bronnaya voru herklęšasmišir, jįrnsmišir ķ Kuznetskaya og ķ Kotelniki voru katlasmišir.  Hinum megin ķ borginni vorur vefarar.  Žessara hverfa handišnašarmanna er minnst ķ götu- og hverfanöfnum.  Rķkisreknar smišjur steyptu fallbyssur, smķšušu önnur vopn og blöndušu byssupśšur.  Keisarahiršin og ęttingjar ašalsmanna keyptu gęšaframleišsluna.  Ašalsmennirnir fóru aš koma sér fyrir ķ Kitay-gorod og handišnašarmenn fluttust til śthverfanna.  Kreml varš smįm saman setur ęšstu manna rķkis og kirkju.  Rauša torgiš, milli Kreml og Kitay-gorod, var ašalmarkašurinn.  Žar stóšu langar rašir sölubįsa meš sérvörur.  Rśssneska oršiš „krasnaya”, sem var upphaflega nafn torgsins, žżšir bęši raušur og fallegur.  Višskipti viš Vestur-Evrópu, einkum England og Holland, auk Miš-Asķu, Transkįkasus, Persķu og lönd viš Svartahaf voru fjörug.  Žessi višskipti byggšust mikiš į skinnavöru.  Erlendir kaupmenn bjuggu ķ Nemetskaya Sloboda (Žżzka hverfinu) og menningarlķfiš blómstraši.  Markašur fyrir bękur jókst og fyrsta prentsmišjan var byggš 1553.

Hungursneyš var į įrunum 1601-03, žegar Goris Godunov var viš stjórn.  Hann dó 1605 og Dmitry hinn falski hrifsaši völdin ķ Moskvu meš ašstoš Pólverja.  Hann var drepinn 1606 og Pólverjar hraktir brott.  Žeir snéru aftur og annar Dmityr hinn falski tók völdin (1608-10).  Moskvubśar réšust į Pólverjana ķ maķ 1611.  Žeir hörfušu inn fyrir Kremlarmśra.  Undir forystu Prins Dmitry Mikhaylovich Pozharsky og kaupmannsins Kusma Minin tókst Moskvubśum aš neyša Pólverja til uppgjafar ķ október 1612.

Romanovęttin tók viš völdum įriš 1613 (Michael) og allgóšur frišur komst į.  Višskipti fóru aš blómstra į nż en fįtęklingar borgarinnar stofnušu oft til óeirša lķkt og geršist įrin 1382, 1445 og 1547.  Įriš 1648 kom til óeirša vegna hękkunar saltskattsins og aftur 1662, žegar handišnašarmenn, verkamenn og kaupmenn geršu uppreisn.  Uppreisnin mikla, Stenka Razin, ķ Sušur-Rśsslandi 1667-71 breiddist śt alla leiš til Moskvu og įriš 1671 var Razin tekinn af lķfi ķ Moskvu borgarbśum til višvörunar.  Herinn og „streltsy” bęldu uppreisnirnar nišur en gerši sķšan sjįlfur uppreisn į dögum Péturs I hins mikla, sem barši žį miskunnarlaust nišur.  Menningin dafnaši ķ landinu, žrįtt fyrir žennan stöšuga ófriš.  Fyrstu ęšri menntastofnanir landsins voru stofnašar.  Slavnesk-grķsk-latneska akademķan viš Zaikonospassky-klaustriš ķ Kitay-gorod var stofnuš 1687.  Įriš 1701 stofnaši Pétur mikli Stęršfręšiskóla og Siglingafręšiskóla.  Fyrsta dagblaš landsins var gefiö śt ķ Moskvu įriš 1703.

 TIL BAKA        Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM